Σημαντική αναγνώριση ερευνητικού έργου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Γιώργος Αδαμίδης, Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών Α’
Ανδρέας Στυλιανού, Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών
Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης

Η ανάπτυξη τεχνογνωσίας στο μάρκετινγκ μπορεί να μετατρέψει τους γεωργούς σε «Έξυπνους Γεωργούς»

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία τάση στροφής των καταναλωτών στην υγιεινή διατροφή, συγκεκριμένα σε τροφές υψηλής διατροφικής αξίας – ευρύτερα γνωστές και ως «υπερτροφές». Αυτή η τάση βρίσκεται στο επίκεντρο του εκπαιδευτικού προγράμματος SmartFarmer που έχει αναπτυχθεί από μία κοινοπραξία επτά οργανισμών από πέντε ευρωπαϊκές χώρες (Κύπρος, Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία και Λετονία). Συντονιστής του Έργου SmartFarmer (Βελτίωση δεξιοτήτων για «έξυπνες» καλλιέργειες ως ένα καινοτόμο εργαλείο αγροτικής και οικονομικής ανάπτυξης) ήταν ο Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών.

Στο πλαίσιο του Έργου SmartFarmer έχει αναπτυχθεί ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που ενθαρρύνει την αγροτική ανάπτυξη, υποδεικνύοντας στους γεωργούς για το πώς μπορούν να επωφεληθούν από τις τάσεις της αγοράς. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα SmartFarmer έχει ως απώτερο στόχο την εκπαίδευση και κατάρτιση των γεωργών στις έννοιες και αρχές του μάρκετινγκ και του επιχειρησιακού σχεδιασμού, παρέχοντάς τους έτσι τις απαραίτητες γνώσεις για να αναπτύξουν μία νέα επιχειρηματική προσέγγιση, προσανατολισμένη στις δικές τους ανάγκες.

Οι ομάδες-στόχοι, που συμμετείχαν ενεργά στα εργαστήρια εκπαίδευσης που διοργανώθηκαν και συνεισέφεραν στην ανάπτυξη του εκπαιδευτικού προγράμματος, συμπεριλάμβαναν γεωργούς (ειδικότερα παραγωγούς «υπερτροφών»), μικρομεσαίες επιχειρήσεις του αγρο-διατροφικού τομέα και αγροτικούς συνεταιρισμούς που ασχολούνται με την παραγωγή, εμπορία και μάρκετινγκ των «υπερτροφών».

Αποτέλεσμα αυτής της συμμετοχικής προσπάθειας, ήταν η ανάπτυξη ενός δομημένου εκπαιδευτικού προγράμματος που περιλαμβάνει μία ηλεκτρονική πλατφόρμα εκπαίδευσης, ένα εγχειρίδιο χρήσης και ένα ηλεκτρονικό βιβλίο (e-book). Τα εκπαιδευτικά αυτά εργαλεία διατίθενται δωρεάν στην ηλεκτρονική πλατφόρμα σε πέντε γλώσσες: Ελληνικά, Αγγλικά, Ισπανικά, Πορτογαλικά και Λετονικά.

Πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκδώσει ειδικό ενημερωτικό δελτίο (factsheet) για το πρόγραμμα SmartFarmer. Τα συγκεκριμένα ενημερωτικά δελτία εκδίδονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μόνο για επιτυχημένα προγράμματα (Success Stories και Good Practice Examples), με βασικό σκοπό να χρησιμοποιηθούν ως «πηγή έμπνευσης» διαφόρων προγραμμάτων από άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπρόσθετα, τα ενημερωτικά δελτία προωθούνται στους Εθνικούς Φορείς των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή/και στα Γραφεία Δημιουργικής Ευρώπης (Creative Europe Desks/Creative Europe), ενώ χρησιμοποιούνται επίσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις επικοινωνιακές της δραστηριότητες.

Eκτενής αναφορά στο πρόγραμμα, καθώς και στα αποτελέσματά του, γίνεται σε σχετική ανακοίνωση που αναρτήθηκε στον διαδικτυακό τόπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των προγραμμάτων ERASMUS+. Η σχετική αναφορά βρίσκεται εδώ http://ec.europa.eu/programmes/erasmus-plus/projects/eplus-project-details-page/?nodeRef=workspace://SpacesStore/6cbdf734-f2fa-4afb-9268-1add2b0db548

Διαδικτυακή πλατφόρμα εκπαίδευσης SmartFarmer

Γιώργος Αδαμίδης, Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών A’
Ανδρέας Στυλιανού, Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών
Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης

Το έργο SmartFarmer «Βελτίωση δεξιοτήτων για «έξυπνες» καλλιέργειες ως ένα καινοτόμο εργαλείο αγροτικής και οικονομικής ανάπτυξης» (LLP-LdV-ToI-13-CY-1671317) συγχρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Διαχείρισης Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων (ΙΔΕΠ) Διά Βίου Μάθησης στο πλαίσιο του Προγράμματος Leonardo Da Vinci – Transfer of Innovation. Συντονιστής του Έργου ήταν το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών σε μια κοινοπραξία με άλλους έξι οργανισμούς από Κύπρο, Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία και Λετονία. Το Έργο κρίθηκε από το ΙΔΕΠ και την ΕΕ ως δείγμα καλής πρακτικής (good practice example) και επιτυχημένη ιστορία (success story) (Εικόνα 1).

Εικόνα 1. Πιστοποίηση έργου SmartFarmer ως «δείγμα καλής πρακτικής»

Στόχος του έργου SmartFarmer ήταν η δημιουργία και ανάπτυξη ενός προγράμματος εκπαίδευσης για το Μάρκετινγκ Αγροτικών Προϊόντων, μίας ηλεκτρονικής πλατφόρμας μάθησης (http://e-platform.smartfarmerproject.eu) και ενός εγχειριδίου υπό μορφή ηλεκτρονικού βιβλίου (Εικόνα 2) (http://www.smartfarmerproject.eu/deliverables/e_book_GR.pdf). Τα πιο πάνω αποτελέσματα είναι διαθέσιμα σε πέντε γλώσσες· Ελληνικά, Αγγλικά, Ισπανικά, Πορτογαλικά και Λετονικά.

Εικόνα 2. Tο ηλεκτρονικό βιβλίο (e-Book) SmartFarmer

Το έργο SmartFarmer αποτελεί χρήσιμο εργαλείο μεταφοράς της γνώσης και της καινοτομίας στις αγροτικές περιοχές. Το εκπαιδευτικό υλικό που δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος, δύναται να αξιοποιηθεί από τις Γεωργικές Εφαρμογές, καθώς και από άλλους αρμόδιους φορείς, για την εκπαίδευση και κατάρτιση του αγροτικού πληθυσμού, κυρίως σε θέματα μάρκετινγκ και επιχειρηματικότητας. Το ηλεκτρονικό εκπαιδευτικό υλικό αποτελείται από τρία (3) κεφάλαια όπου δίνονται βασικές πληροφορίες για τον Στρατηγικό Σχεδιασμό και το Μάρκετινγκ «έξυπνων» αγρο-τροφίμων, για τη Βιολογική/Οικολογική Γεωργία και για τα Συστήματα Ποιότητας. Τα κεφάλαια περιλαμβάνουν έντεκα (11) συνοπτικές ενότητες (Εικόνα 3). Κάθε ενότητα περιλαμβάνει θεωρία, μελέτες περίπτωσης, πρακτικές ασκήσεις και πηγές για περαιτέρω μελέτη. Επιπλέον, η ενότητα 5 συμπεριλαμβάνει ένα χρήσιμο εργαλείο σε μορφή EXCEL για τον υπολογισμό της τιμής αγοράς. Παρομοίως, η ενότητα 11 συμπεριλαμβάνει έναν απλό και συνοπτικό οδηγό για την καλλιέργεια βασικών υπερτροφών που σχετίζονται με το Έργο.

Εικόνα 3. Παράδειγμα προβολής της αρχικής σελίδας των κεφαλαίων και ενοτήτων.

Το εκπαιδευτικό υλικό SmartFarmer μπορεί να χρησιμοποιηθεί για μεμονωμένη, αυτο-κατευθυνόμενη μάθηση ή ως υποστηρικτικό υλικό σε μαθήματα κατάρτισης. Με την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος κατάρτισης SmartFarmer, ο εκπαιδευόμενος θα γνωρίσει τις βασικές έννοιες και αρχές του μάρκετινγκ και του στρατηγικού σχεδιασμού, ενώ θα είναι σε θέση να σχεδιάζει επιχειρηματικές στρατηγικές και στρατηγικές μάρκετινγκ. Επιπλέον, θα αποκτήσει γνώσεις σχετικά με τις στρατηγικές μίγματος μάρκετινγκ και θα είναι σε θέση να προσδιορίζει την καλύτερη προσέγγιση για τη δική του αγροτική επιχειρηματική δραστηριότητα. Θα γνωρίσει, επίσης, την πολιτική της ΕΕ για την ποιότητα των αγροτικών προϊόντων και τις αρχές, τη νομοθεσία και την πιστοποίηση της βιολογικής γεωργίας. Τέλος, το εκπαιδευτικό υλικό θα τον βοηθήσει να κινηθεί προς φιλικές στο περιβάλλον καλλιεργητικές πρακτικές.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το πρόγραμμα SmartFarmer μπορείτε να επισκεφτείτε την ιστοσελίδα http://www.smartfarmerproject.eu

Υπολογισμός Λιπασμάτων για Υδρολίπανση

Δαμιανός Νεοκλέους
Ανώτερος Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών
Κλάδος Εγγείων Βελτιώσεων

Στο πλαίσιο των επιχειρησιακών στόχων του ΙΓΕ για μεταφορά γνώσης αξιοποιώντας το διαδίκτυο αλλά και των δυσκολιών που ενδεχομένως παρουσιάζει ο υπολογισμός των απαιτούμενων ποσοτήτων λιπασμάτων από τον μη ειδικό, ο Κλάδος Εγγείων Βελτιώσεων σε συνεργασία με τον Κλάδο Αγροτικής Ανάπτυξης προχώρησαν στη δημιουργία μιας απλής διαδικτυακής εφαρμογής στα πλαίσια της θρέψης φυτών και του υπολογισμού λιπασμάτων για υδρολίπανση.
Η πιο πάνω εφαρμογή είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα του ΙΓΕ http://news.ari.gov.cy/fertigation_v1.html.

Εφαρμογή για Υπολογισμό Λιπασμάτων για Υδρολίπανση

Το κινητό τηλέφωνο ως μέσο πληροφόρησης και δικτύωσης των παραγωγών

Γιώργος Αδαμίδης, ΑΛΓΕ, Γιώργος Παπαδαυίδ, ΛΓΕ Α’ και Ανδρέας Στυλιανού, ΛΓΕ

Το κινητό τηλέφωνο αποτελεί, ίσως, την πιο διαδεδομένη Τεχνολογία Πληροφορίας και Επικοινωνιών στον αγροτικό κόσμο. Αυτό, πιθανόν να οφείλεται στις πολλαπλές δυνατότητες που παρέχει με σχετικά χαμηλό κόστος, όπως η μεταφορά πληροφοριών μέσω φωνής, γραπτού μηνύματος, εικόνας και βίντεο. Ο Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών, μέσα στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου «Η Κοινωνία της Πληροφορίας: Ενημέρωση αγροτών μέσω νέων Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών», πραγματοποίησε μία έρευνα πεδίου, με στόχο τη μελέτη της χρήσης του κινητού τηλεφώνου ως μέσου επικοινωνίας και μεταφοράς πληροφοριών, καθώς και πώς και σε ποιο βαθμό αξιοποιείται από τους Κύπριους αγρότες.

Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι πέραν του 97% των αγροτών χρησιμοποιούν το κινητό τηλέφωνο ως πηγή αγροτικής πληροφόρησης, ενώ ακολουθεί η άντληση πληροφοριών από άλλους γεωργούς καιαπό λειτουργούς των Γεωργικών Εφαρμογών, όπως φαίνεται στην Εικόνα 1. Επίσης, φάνηκε ότι η κύρια χρήση του κινητού τηλεφώνου είναι ως μέσου επικοινωνίας, ενώ ακολουθεί η χρήση του ως ημερολόγιο/υπενθυμίσεις, για αποστολή γραπτών μηνυμάτων και σε λιγότερο βαθμό για λήψη φωτογραφιών/βίντεο, για αποστολή email και για περιήγηση στον παγκόσμιο ιστό ή τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης.

Εικόνα 1. Πηγές αγροτικής πληροφόρησης

Από την ανάλυση που έγινε, βρέθηκε ότι δεν υπάρχουν στατιστικώς σημαντικές διαφορές μεταξύ των επιπέδων της μόρφωσης ως προς τη χρήση του κινητού τηλεφώνου, αλλά ούτε και μεταξύ των γεωργών και κτηνοτρόφων. Δηλαδή, το μορφωτικό επίπεδο δεν παίζει κάποιο ρόλο στον βαθμό που οι αγρότες χρησιμοποιούν το κινητό τηλέφωνο. Επίσης, κανένα ρόλο στον βαθμό χρήσης του κινητού δεν παίζει ούτε και η παραγωγική κατεύθυνση, αν δηλαδή ο αγρότης είναι γεωργός ή κτηνοτρόφος. Αξιοσημείωτο αναφοράς είναι το πολύ μεγάλο ποσοστό (πέραν του 93%) των παραγωγών που εκδήλωσαν ενδιαφέρον και εξέφρασαν την ανάγκη να ενημερώνονται μέσω κινητού τηλεφώνου, όπως φαίνεται στην Εικόνα 2. Σίγουρα όμως χρειάζεται επιπλέον έρευνα για να προσδιοριστούν οι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη χρήση και χρησιμότητα του κινητού τηλεφώνου, αλλά και για την περαιτέρω αξιοποίησή του με βάση τις ανάγκες των αγροτών.

Εικόνα 2. Θα σας ενδιέφερε να λαμβάνετε αγροτική πληροφόρηση μέσω κινητού τηλεφώνου;

Πέραν της γνωστής χρήσης του κινητού τηλεφώνου ως μέσου επικοινωνίας, με την εξέλιξη της τεχνολογίας και την εξάπλωση των γνωστών πλέον «έξυπνων τηλεφώνων» ή smartphones, οι γεωργοί μας μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν ποικιλοτρόπως και να αξιοποιήσουν τις πραγματικά μεγάλες δυνατότητες που έχουν στο χέρι τους κρατώντας ένα smartphone.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη κάποιες αρμόδιες υπηρεσίες ενημερώνουν τους αγρότες μας μέσω SMS (γραπτού μηνύματος) για διαλέξεις ή εκπαιδεύσεις που διοργανώνονται για αγροτικά θέματα, ακόμα και για υπενθυμίσεις για τη συμπλήρωση αιτήσεων ή για άλλα σχετικά θέματα. Τα τελευταία δύο χρόνια το Τμήμα Γεωργίας αξιοποιεί την επικοινωνία μέσω κινητού τηλεφώνου με αποστολή ηλεκτρονικών μηνυμάτων σε γεωργοκτηνοτρόφους για πληροφόρηση σε διάφορα θέματα όπως:

  • Για τα μέτρα και καθεστώτα του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (για την ημερομηνία υποβολής των αιτήσεων, για τα αναγκαία πιστοποιητικά κ.τ.λ.).
  • Για τις κεφαλικές επιδοτήσεις.
  • Για ενημερωτικές συγκεντρώσεις, εκπαιδεύσεις, εκπαιδευτικές εκδρομές.
  • Για αντιμετώπιση εχθρών και ασθενειών.
  • Υπενθύμιση για διάφορες υποχρεώσεις των γεωργών ή κτηνοτρόφων π.χ. πληρωμή ενοικίων για κτηνοτροφικά οικόπεδα, προσκόμιση κατάλληλων πιστοποιητικών κ.τ.λ.

Επίσης, οι αγρότες μας μπορούν να αξιοποιήσουν διαδικτυακές εφαρμογές και υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, όχι μόνο για να δικτυωθούν, αλλά και για να προωθήσουν τα προϊόντα τους. Επιπρόσθετα, τα σύγχρονα κινητά τηλέφωνα διαθέτουν ενσωματωμένες ψηφιακές κάμερες, με τις οποίες οι αγρότες μπορούν να βγάλουν φωτογραφίες και να τραβήξουν βίντεο, για παράδειγμα ενός φύλλου ή καρπού στο οποίο έχουν εντοπίσει κάποια ασθένεια ή απλά έχουν παρατηρήσει κάτι και να στείλουν αυτή τη φωτογραφία ή το βίντεο μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail) ή μηνύματος σε ένα γεωπόνο ή σε ένα Λειτουργό των επαρχιακών γραφείων του Τμήματος Γεωργίας ζητώντας την άποψη ή τη βοήθειά του.

Τέλος, να αναφέρουμε ότι στα σύγχρονα κινητά τηλέφωνα, smartphones, μπορούν να εγκαταστήσουν κάποια εφαρμογή, τα γνωστά applications ή apps. Ως παράδειγμα, να αναφέρουμε μία εφαρμογή που αναπτύχθηκε μέσα στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου ΥΔΩΡ, στο οποίο συμμετείχε λειτουργός του ΙΓΕ. Το πιο πάνω έργο, είχε σκοπό την άμεση ειδοποίηση και ενημέρωση των γεωργών για τη βέλτιστη κατανάλωση νερού για αρδευτικούς σκοπούς, μέσω των άμεσων αποτελεσμάτων από τη συνδυασμένη χρήση δορυφορικών και μετεωρολογικών δεδομένων. Η πρωτότυπη αυτή εφαρμογή συνδυάζει τεχνικές δορυφορικής τηλεπισκόπισης και τεχνικές τηλεπικοινωνιών. Το αποτέλεσμα είναι μία λογισμική εφαρμογή κινητού τηλεφώνου, από την οποία μπορεί με πολύ εύκολο τρόπο ο παραγωγός να αντλήσει πληροφορίες σχετικά με την άρδευση των καλλιεργειών του, πάντα σε σχέση με την έκταση και το στάδιό της. Σχετικές είναι οι Εικόνες 3 και 4.

Εικόνα 3. ΥΔΩΡ mobile app

Εικ. 4 Χάρτης εξατμισοδιαπνοής περιοχής ενδιαφέροντος μέσω δορυφορικής τηλεπισκόπησης

Άρα, με βάση τα όσα έχουν προαναφερθεί, θεωρείται ότι τα κινητά τηλέφωνα δεν περιορίζονται μόνο στη χρήση τους ως μέσου επικοινωνίας, αλλά έχουν πλέον πολλαπλές δυνατότητες άντλησης και διάδοσης πληροφοριών, αλλά και δικτύωσης, τις οποίες ο κάθε γεωργός μπορεί να αξιοποιήσει προς όφελός του. Τα ηλεκτρονικά μηνύματα sms θεωρούνται ένα χρήσιμο, γρήγορο και φτηνό μέσω πληροφόρησης, το οποίο πρέπει όμως να χρησιμοποιείται προσεκτικά στις περιπτώσεις που χρειάζεται και δεν πρέπει να υποκαθιστά άλλες μεθοδολογίες, αλλά να διαδραματίζει συμπληρωματικό ρόλο στον παροχή πληροφοριών προς τους αγρότες.