Το αγροτικό ρομπότ ψεκαστήρας

Γιώργος Αδαμίδης
Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών Α’
Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης

Το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών (ΙΓΕ) συμμετείχε σε δύο ερευνητικά προγράμματα, με εξωτερική χρηματοδότηση, και με συνεργάτες από Κύπρο, Ελλάδα και Ισραήλ, όπου εξετάστηκε η περίπτωση αξιοποίησης της ρομποτικής τεχνολογίας στη γεωργία. Συγκεκριμένα στα προγράμματα AgriRobot και SAVSAR, στόχος ήταν η δημιουργία εύχρηστων διεπαφών χρήστη (user interfaces) για επικοινωνία αγρότη με ρομπότ. Σκοπός δεν ήταν η απομάκρυνση του αγρότη από το χωράφι και η διεξαγωγή της εργασίας εξ’ ολοκλήρου από το ρομπότ, αλλά η συνεργασία μεταξύ τους για επίτευξη μιας γεωργικής εργασίας. Συγκεκριμένα στα δύο έργα εξετάστηκε η περίπτωση απομακρυσμένου ψεκασμού των αμπελιών. Το ρομπότ βρισκόταν στο χωράφι ενώ ο αγρότης από ένα πιο ασφαλές και άνετο περιβάλλον μπορούσε να επιβλέπει και να κατευθύνει το ρομπότ στο χωράφι. Αυτό σημαίνει ότι πλέον ο αγρότης δεν εκτίθεται σε αντίξοες καιρικές συνθήκες και σε βλαβερές ουσίες, επικίνδυνες για την υγεία του.

Πρόσφατα έχει δημοσιευτεί άρθρο του Δρ Γιώργου Αδαμίδη και των συνεργατών του στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Field Robotics, με τίτλο «Design and development of a semi-autonomous agricultural vineyard sprayer: human-robot interaction aspects«. Στο άρθρο περιγράφεται η διαδικασία σχεδίασης και ανάπτυξης του ρομποτικού ψεκαστήρα, καθώς και περιγραφή των διαφόρων πειραμάτων που σχεδιάστηκαν και εκτελέστηκαν κατά την διάρκεια των δύο προαναφερθέντων ερευνητικών προγραμμάτων.

Journal of Field Robotics

Διαδικτυακή εφαρμογή Υπολογισμού των Υδατικών Αναγκών των Καλλιεργειών

Δαμιανός Νεοκλέους
Ανώτερος Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών
Κλάδος Εγγείων Βελτιώσεων

Η παρούσα μελέτη έχει σκοπό να περιλάβει στοιχεία τα οποία είναι χρήσιμα σε όσους ασχολούνται ή θα ασχοληθούν με την αρδευόμενη γεωργία. Δίνεται έμφαση στον καθορισμό των υδατικών αναγκών των καλλιεργειών σε μηνιαία βάση, ανάλογα με την τοποθεσία (30 τοποθεσίες σε όλη την Κύπρο) και το είδος της καλλιέργειας (50 καλλιέργειες), ως φυσικό συνεπακόλουθο της ερευνητικής εργασίας του ΙΓΕ.

Υδατικές Ανάγκες Καλλιεργειών

Για σκοπούς πρακτικής εφαρμογής της μελέτης αυτής, στα πλαίσια των επιχειρησιακών στόχων του ΙΓΕ, ο Κλάδος Εγγείων Βελτιώσεων σε συνεργασία με τον Κλάδο Αγροτικής Ανάπτυξης προχώρησαν στη δημιουργία ενός διαδικτυακού προγράμματος υπολογισμού των υδατικών απαιτήσεων των καλλιεργειών. Το πρόγραμμα αυτό είναι ελεύθερα προσβάσιμο από την ιστοσελίδα του ΙΓΕ http://www.ari.gov.cy

Διαδικτυακή εφαρμογή υπολογισμού υδατικών αναγκών καλλιεργειών

Ο ρόλος των Ομάδων/Οργανώσεων Παραγωγών στην πληροφόρηση των αγροτών

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο Περιοδικό ΑΓΡΟΤΗΣ, Τεύχος 465 Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου 2014
Ανδρέας Στυλιανού (ΛΓΕ), Γιώργος Αδαμίδης (ΑΛΓΕ)
Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης

Οι Ομάδες/Οργανώσεις Παραγωγών (Ο.Π.) μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην προσαρμογή και στον προγραμματισμό της παραγωγής με βάση τις απαιτήσεις της αγοράς (εγχώριας και ξένης), στη διευκόλυνση της διάθεσης των προϊόντων, στην εφαρμογή κοινών κανόνων παραγωγής, κυρίως σε θέματα ποιότητας, προστασίας του περιβάλλοντος, εφαρμογής συστημάτων ολοκληρωμένης και βιολογικής παραγωγής, αλλά και στη δημιουργία κλίματος οικονομίας νερού. Γενικότερα, με την οργάνωση, οι αγρότες (γεωργοί και κτηνοτρόφοι) μπορούν να έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες που απαιτούνται για να παράγουν, να προσθέτουν αξία και να εμπορεύονται τα προϊόντα τους. Με βάση τα πιο πάνω, οι Ο.Π. μπορούν να αποτελέσουν σημαντικότατο εργαλείο σωστής πληροφόρησης των αγροτών.

Ο Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών (ΙΓΕ), αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητα των Ο.Π. για την έγκυρη και έγκαιρη ενημέρωση των αγροτών, πραγματοποίησε σχετική έρευνα. Στο πλαίσιο της έρευνας καταρτίστηκε τυχαίο στρωματοποιημένο δείγμα από όλες τις περιοχές της ελεύθερης Κύπρου και συντάχθηκε δομημένο ερωτηματολόγιο, το οποίο περιείχε ερωτήσεις σχετικές με την πληροφόρηση των αγροτών από τις Ο.Π. Ακολουθήθηκε η διαδικασία των προσωπικών συνεντεύξεων που είχε ως αποτέλεσμα τη συλλογή 602 πλήρως συμπληρωμένων ερωτηματολογίων (n=602). Τα κοινωνικοοικονομικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων παρουσιάζονται στον Πίνακα 1.

Πίνακας 1. Kοινωνικοοικονομικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων

Από τον παραπάνω πίνακα προκύπτει ότι η πλειονότητα (53%) των συμμετεχόντων ανήκει στην ηλικιακή κατηγορία από 40 έως 61 ετών, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό (49,2%) είναι απόφοιτοι λυκείου. Επιπρόσθετα, σχεδόν το 71% του δείγματος είναι γεωργοί και οι περισσότεροι (26,2%) δραστηριοποιούνται στην επαρχία Λεμεσού, ακολουθούμενη από τη Λευκωσία (23,4%), τη Λάρνακα (24,1%), την Πάφο (17,3%) και την Αμμόχωστο (9%). Σχετικά με το Ετήσιο Γεωργικό Εισόδημα (ΕΓΕ), το μεγαλύτερο ποσοστό (25,2%) του δείγματος ανήκει στην κατηγορία ≤5.000 ευρώ, ενώ το 23,1% στην κατηγορία ≥30.001 ευρώ. Τέλος, ένα σημαντικό ποσοστό (44,5%) των συμμετεχόντων είναι μέλη σε κάποια Ο.Π.

Σχετικά με την πληροφόρησή τους από τις Ο.Π. και λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο του δείγματος (n=602), το 59,1% των παραγωγών δηλώνει ότι δεν ενημερώνεται καθόλου από τις Ο.Π., το 14,6% ενημερώνεται λίγο, το 12,3% αρκετά, το 9,8% πολύ και το 4,2% πάρα πολύ. Από την άλλη, από τους παραγωγούς που είναι μέλη σε Ο.Π. (n=268), το 19,8% δεν ενημερώνεται καθόλου από αυτές, ενώ οι υπόλοιποι (80,2%) λαμβάνουν κάποιου είδους πληροφόρηση (λίγη, αρκετή, πολύ, πάρα πολύ) από τις οργανώσεις στις οποίες ανήκουν (Διάγραμμα 1).

Διάγραμμα 1. Βαθμός πληροφόρησης από τις Ο.Π. του συνολικού δείγματος (n=602) και των μελών των Ο.Π. (n=268).

Παρ’ όλα αυτά και ανεξάρτητα από το αν ένας παραγωγός είναι ή δεν είναι μέλος σε Ο.Π., το 58,3% του δείγματος θεωρεί ότι ο ρόλος των Ο.Π. στην ενημέρωσή τους είναι (ή θα μπορούσε να είναι) πολύ σημαντικός, ενώ το 17,3% πιστεύει ότι ο ρόλος των Ο.Π στην ενημέρωσή τους δεν είναι καθόλου σημαντικός.

Αναφορικά με την αποτελεσματικότητα των Ο.Π. ως μέσο ενημέρωσης των αγροτών, το 34,1% του δείγματος θεωρεί τις Ο.Π. αποτελεσματικές ως προς την πληροφόρηση που τους παρέχει, ενώ ανάμεσα σε 13 πηγές πληροφόρησης, οι Ο.Π. κατατάσσονται στην 7η θέση (Διάγραμμα 2).

Διάγραμμα 2. Αποτελεσματικότητα των Ο.Π. ως μέσο ενημέρωσης ανάμεσα σε 13 πηγές πληροφόρησης (n=602).

Σε ερώτηση κατά πόσον η πληροφόρηση που έλαβαν από τις Ο.Π. τούς έχει επηρεάσει θετικά, δηλαδή να καινοτομήσουν, να εισαγάγουν νέες τεχνολογίες και να εφαρμόσουν ερευνητικά αποτελέσματα, η πλειοψηφία (52,3%) των ερωτηθέντων δήλωσε «καθόλου», το 12,1% «λίγο», το 6% «μέτρια», το 20,6% «πολύ» και το 9% δήλωσε «άγνοια». Τα αντίστοιχα ποσοστά για τα μέλη των Ο.Π. (n=268) διαφέρουν σημαντικά, αφού το 24,6% απάντησε «καθόλου», το 20,5% «λίγο», το 11,2% «μέτρια», το 43,3% «πολύ» και το 0,4% απάντησε ότι δεν γνωρίζει.

Επιπρόσθετα, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να επιλέξουν ανάμεσα σε 13 πηγές πληροφόρησης (βλ. Διάγραμμα 2), αυτές με τις οποίες πιστεύουν ότι διαδίδεται καλύτερα (έγκαιρα και έγκυρα) η πληροφόρηση. Οι Ο.Π. επιλέχθηκαν από το 34,6% του δείγματος (n=602). Το ποσοστό αυτό στα μέλη των Ο.Π. (n=268) αγγίζει το 57,1%.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι από τους αγρότες που είναι μέλη σε Ο.Π. (n=268), το 21,6% δηλώνουν ότι δεν είναι καθόλου ικανοποιημένοι από την πληροφόρηση που τους παρέχουν οι οργανώσεις τους, ενώ ένα αρκετά σημαντικό ποσοστό (34,7%) δηλώνει πολύ ικανοποιημένο. Οι υπόλοιποι απάντησαν ότι είναι λίγο ικανοποιημένοι (28,4%), μέτρια ικανοποιημένοι (14,6%) και ένα πολύ μικρό ποσοστό δήλωσε άγνοια (0.7%) (Πίνακας 2).

Πίνακας 2. Ικανοποίηση από την πληροφόρηση που παρέχουν οι Ο.Π. στα μέλη τους.

Για να εξεταστεί κατά πόσον υπάρχει στατιστικώς σημαντική συσχέτιση μεταξύ της ενημέρωσης από τις Ο.Π. (καθόλου, λίγο, αρκετά, πολύ, πάρα πολύ) και της ηλικίας, της μόρφωσης και του ΕΓΕ, χρησιμοποιήθηκε ο συντελεστής συσχέτισης του Spearman (rs). Βρέθηκε ότι υπάρχει στατιστικώς σημαντική αρνητική συσχέτιση μεταξύ της ενημέρωσης από τις Ο.Π. και της ηλικίας σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας 1% [rs (600)=-0.12, p=0.004]. Άρα μπορούμε να πούμε ότι οι μεγαλύτερης ηλικίας παραγωγοί τείνουν να ενημερώνονται λιγότερο από τις Ο.Π. ή οι μικρότερης ηλικίας παραγωγοί τείνουν να ενημερώνονται περισσότερο από τις Ο.Π. Επίσης, στατιστικώς σημαντική αρνητική συσχέτιση βρέθηκε να υπάρχει και με τη μόρφωση σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας 5% [rs (600)=-0.09, p=0.03]. Άρα οι λιγότερο μορφωμένοι παραγωγοί τείνουν να ενημερώνονται περισσότερο από τις Ο.Π. ή οι περισσότερο μορφωμένοι τείνουν να ενημερώνονται λιγότερο από τις Ο.Π. Τέλος, στατιστικώς σημαντική θετική συσχέτιση βρέθηκε να υπάρχει με το ΕΓΕ σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας 1% [rs (600)=0.19, p<0.001]. Αυτό σημαίνει ότι οι παραγωγοί που πληροφορούνται περισσότερο από τις Ο.Π. είναι περισσότερο πιθανόν να έχουν υψηλότερο ΕΓΕ και αντίστροφα.

Συμπερασματικά, με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας του ΙΓΕ, αρκετοί παραγωγοί δηλώνουν ικανοποιημένοι από την πληροφόρηση που τους παρέχουν οι Ο.Π. και, ανεξάρτητα από τον αν είναι ή δεν είναι μέλη σε Ο.Π., θεωρούν ότι ο ρόλος των τελευταίων στην ενημέρωσή τους είναι πολύ σημαντικός. Τέλος, από την επεξεργασία των αποτελεσμάτων φαίνεται ότι οι μικρότερης ηλικίας ή λιγότερο μορφωμένοι παραγωγοί τείνουν να ενημερώνονται περισσότερο από τις Ο.Π., ενώ, παράλληλα, αυτοί που ενημερώνονται από τις οργανώσεις τείνουν να έχουν υψηλότερα εισοδήματα.

Το κινητό τηλέφωνο ως μέσο πληροφόρησης και δικτύωσης των παραγωγών

Γιώργος Αδαμίδης, ΑΛΓΕ, Γιώργος Παπαδαυίδ, ΛΓΕ Α’ και Ανδρέας Στυλιανού, ΛΓΕ

Το κινητό τηλέφωνο αποτελεί, ίσως, την πιο διαδεδομένη Τεχνολογία Πληροφορίας και Επικοινωνιών στον αγροτικό κόσμο. Αυτό, πιθανόν να οφείλεται στις πολλαπλές δυνατότητες που παρέχει με σχετικά χαμηλό κόστος, όπως η μεταφορά πληροφοριών μέσω φωνής, γραπτού μηνύματος, εικόνας και βίντεο. Ο Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών, μέσα στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου «Η Κοινωνία της Πληροφορίας: Ενημέρωση αγροτών μέσω νέων Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών», πραγματοποίησε μία έρευνα πεδίου, με στόχο τη μελέτη της χρήσης του κινητού τηλεφώνου ως μέσου επικοινωνίας και μεταφοράς πληροφοριών, καθώς και πώς και σε ποιο βαθμό αξιοποιείται από τους Κύπριους αγρότες.

Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι πέραν του 97% των αγροτών χρησιμοποιούν το κινητό τηλέφωνο ως πηγή αγροτικής πληροφόρησης, ενώ ακολουθεί η άντληση πληροφοριών από άλλους γεωργούς καιαπό λειτουργούς των Γεωργικών Εφαρμογών, όπως φαίνεται στην Εικόνα 1. Επίσης, φάνηκε ότι η κύρια χρήση του κινητού τηλεφώνου είναι ως μέσου επικοινωνίας, ενώ ακολουθεί η χρήση του ως ημερολόγιο/υπενθυμίσεις, για αποστολή γραπτών μηνυμάτων και σε λιγότερο βαθμό για λήψη φωτογραφιών/βίντεο, για αποστολή email και για περιήγηση στον παγκόσμιο ιστό ή τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης.

Εικόνα 1. Πηγές αγροτικής πληροφόρησης

Από την ανάλυση που έγινε, βρέθηκε ότι δεν υπάρχουν στατιστικώς σημαντικές διαφορές μεταξύ των επιπέδων της μόρφωσης ως προς τη χρήση του κινητού τηλεφώνου, αλλά ούτε και μεταξύ των γεωργών και κτηνοτρόφων. Δηλαδή, το μορφωτικό επίπεδο δεν παίζει κάποιο ρόλο στον βαθμό που οι αγρότες χρησιμοποιούν το κινητό τηλέφωνο. Επίσης, κανένα ρόλο στον βαθμό χρήσης του κινητού δεν παίζει ούτε και η παραγωγική κατεύθυνση, αν δηλαδή ο αγρότης είναι γεωργός ή κτηνοτρόφος. Αξιοσημείωτο αναφοράς είναι το πολύ μεγάλο ποσοστό (πέραν του 93%) των παραγωγών που εκδήλωσαν ενδιαφέρον και εξέφρασαν την ανάγκη να ενημερώνονται μέσω κινητού τηλεφώνου, όπως φαίνεται στην Εικόνα 2. Σίγουρα όμως χρειάζεται επιπλέον έρευνα για να προσδιοριστούν οι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη χρήση και χρησιμότητα του κινητού τηλεφώνου, αλλά και για την περαιτέρω αξιοποίησή του με βάση τις ανάγκες των αγροτών.

Εικόνα 2. Θα σας ενδιέφερε να λαμβάνετε αγροτική πληροφόρηση μέσω κινητού τηλεφώνου;

Πέραν της γνωστής χρήσης του κινητού τηλεφώνου ως μέσου επικοινωνίας, με την εξέλιξη της τεχνολογίας και την εξάπλωση των γνωστών πλέον «έξυπνων τηλεφώνων» ή smartphones, οι γεωργοί μας μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν ποικιλοτρόπως και να αξιοποιήσουν τις πραγματικά μεγάλες δυνατότητες που έχουν στο χέρι τους κρατώντας ένα smartphone.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη κάποιες αρμόδιες υπηρεσίες ενημερώνουν τους αγρότες μας μέσω SMS (γραπτού μηνύματος) για διαλέξεις ή εκπαιδεύσεις που διοργανώνονται για αγροτικά θέματα, ακόμα και για υπενθυμίσεις για τη συμπλήρωση αιτήσεων ή για άλλα σχετικά θέματα. Τα τελευταία δύο χρόνια το Τμήμα Γεωργίας αξιοποιεί την επικοινωνία μέσω κινητού τηλεφώνου με αποστολή ηλεκτρονικών μηνυμάτων σε γεωργοκτηνοτρόφους για πληροφόρηση σε διάφορα θέματα όπως:

  • Για τα μέτρα και καθεστώτα του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (για την ημερομηνία υποβολής των αιτήσεων, για τα αναγκαία πιστοποιητικά κ.τ.λ.).
  • Για τις κεφαλικές επιδοτήσεις.
  • Για ενημερωτικές συγκεντρώσεις, εκπαιδεύσεις, εκπαιδευτικές εκδρομές.
  • Για αντιμετώπιση εχθρών και ασθενειών.
  • Υπενθύμιση για διάφορες υποχρεώσεις των γεωργών ή κτηνοτρόφων π.χ. πληρωμή ενοικίων για κτηνοτροφικά οικόπεδα, προσκόμιση κατάλληλων πιστοποιητικών κ.τ.λ.

Επίσης, οι αγρότες μας μπορούν να αξιοποιήσουν διαδικτυακές εφαρμογές και υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, όχι μόνο για να δικτυωθούν, αλλά και για να προωθήσουν τα προϊόντα τους. Επιπρόσθετα, τα σύγχρονα κινητά τηλέφωνα διαθέτουν ενσωματωμένες ψηφιακές κάμερες, με τις οποίες οι αγρότες μπορούν να βγάλουν φωτογραφίες και να τραβήξουν βίντεο, για παράδειγμα ενός φύλλου ή καρπού στο οποίο έχουν εντοπίσει κάποια ασθένεια ή απλά έχουν παρατηρήσει κάτι και να στείλουν αυτή τη φωτογραφία ή το βίντεο μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail) ή μηνύματος σε ένα γεωπόνο ή σε ένα Λειτουργό των επαρχιακών γραφείων του Τμήματος Γεωργίας ζητώντας την άποψη ή τη βοήθειά του.

Τέλος, να αναφέρουμε ότι στα σύγχρονα κινητά τηλέφωνα, smartphones, μπορούν να εγκαταστήσουν κάποια εφαρμογή, τα γνωστά applications ή apps. Ως παράδειγμα, να αναφέρουμε μία εφαρμογή που αναπτύχθηκε μέσα στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου ΥΔΩΡ, στο οποίο συμμετείχε λειτουργός του ΙΓΕ. Το πιο πάνω έργο, είχε σκοπό την άμεση ειδοποίηση και ενημέρωση των γεωργών για τη βέλτιστη κατανάλωση νερού για αρδευτικούς σκοπούς, μέσω των άμεσων αποτελεσμάτων από τη συνδυασμένη χρήση δορυφορικών και μετεωρολογικών δεδομένων. Η πρωτότυπη αυτή εφαρμογή συνδυάζει τεχνικές δορυφορικής τηλεπισκόπισης και τεχνικές τηλεπικοινωνιών. Το αποτέλεσμα είναι μία λογισμική εφαρμογή κινητού τηλεφώνου, από την οποία μπορεί με πολύ εύκολο τρόπο ο παραγωγός να αντλήσει πληροφορίες σχετικά με την άρδευση των καλλιεργειών του, πάντα σε σχέση με την έκταση και το στάδιό της. Σχετικές είναι οι Εικόνες 3 και 4.

Εικόνα 3. ΥΔΩΡ mobile app

Εικ. 4 Χάρτης εξατμισοδιαπνοής περιοχής ενδιαφέροντος μέσω δορυφορικής τηλεπισκόπησης

Άρα, με βάση τα όσα έχουν προαναφερθεί, θεωρείται ότι τα κινητά τηλέφωνα δεν περιορίζονται μόνο στη χρήση τους ως μέσου επικοινωνίας, αλλά έχουν πλέον πολλαπλές δυνατότητες άντλησης και διάδοσης πληροφοριών, αλλά και δικτύωσης, τις οποίες ο κάθε γεωργός μπορεί να αξιοποιήσει προς όφελός του. Τα ηλεκτρονικά μηνύματα sms θεωρούνται ένα χρήσιμο, γρήγορο και φτηνό μέσω πληροφόρησης, το οποίο πρέπει όμως να χρησιμοποιείται προσεκτικά στις περιπτώσεις που χρειάζεται και δεν πρέπει να υποκαθιστά άλλες μεθοδολογίες, αλλά να διαδραματίζει συμπληρωματικό ρόλο στον παροχή πληροφοριών προς τους αγρότες.

adapt2change – Γεωργική παραγωγή με λιγότερο νερό και λιγότερη ενέργεια

Δρ Πολύκαρπος Πολυκάρπου
Πρώτος Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών
Τομέας Παραγωγής

Με την αρωγή της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του προγράμματος Life+ Environment policy and Governance, το Τ.Ε.Ι. Λάρισας σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών, ανέλαβε να εκτελέσει ένα πολύπλευρο έργο που φιλοδοξεί να προβάλλει και να αναδείξει τις δυνατότητες ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού της αγροτικής παραγωγής. Το έργο «Προσαρμογή της γεωργικής παραγωγής στην κλιματική αλλαγή και στους περιορισμένους υδατικούς πόρους», «Adapt agricultural production to climate change and limited water supply LIFE 09 ENV/GR/000296″, βρίσκεται σε εξέλιξη. Μέσα από αυτό το έργο η ΕΕ αναγνωρίζει την ανάγκη για άμεση λήψη αποφάσεων που απαιτούνται για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στη γεωργία στον γενικότερο Μεσογειακό χώρο.

Το έργο adapt2change με προϋπολογισμό 2,6 εκ. Ευρώ συγχρηματοδοτείται κατά 50% από την Ε.Ε. και συμμετέχουν πέραν του Τ.Ε.Ι. Λαρίσης και του ΙΓΕ, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το Τ.Ε.Ι. Πειραιά και το Κ.Ε.Κ. Ευρο¬πληροφόρηση. Συντονιστής του Προγράμματος για την Κύπρο είναι ο Δρ. Πολύκαρπος Πολυκάρπου, Πρώτος Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών. Η εναρκτήρια συνάντηση των Εταίρων του Προγράμματος πραγματοποιήθηκε στο Τ.Ε.Ι. Λαρίσης στις 27 και 28 Σεπτεμβρίου 2010.

Ο γενικός στόχος του έργου είναι να δείξει την προσαρμογή της αγροτικής παραγωγής στην κλιματική αλλαγή και στην περιορισμένη παροχή νερού. Ειδικότερα, στοχεύει στη μείωση του νερού που χρησιμοποιείται στην αγροτική παραγωγή σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες εισάγοντας μια μέθοδο ανακύκλωσης του νερού μέσα από ένα κλειστό, πλήρως αυτοματοποιημένο, υδροπονικό σύστημα θερμοκηπίου με τη χρήση της αβαθούς γεωθερμικής ενέργειας.

Σκοπός του έργου είναι η ανάπτυξη και επίδειξη στον αγροτικό κόσμο στην Ελλάδα και στην Κύπρο της δυνατότητας αύξησης της γεωργικής παραγωγής σε θερμοκήπια με βιώσιμο και φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο, μειώνοντας την κατανάλωση ενέργειας και φυσικών πόρων, όπως το νερό, με παράλληλη αύξηση του εισοδήματος των αγροτών.

Με την συνεργασία των Εταίρων θα υλοποιηθεί ένα σύνολο δράσεων σε Ελλάδα και Κύπρο. Η υλοποίηση του Έργου θα έχει ως αποτέλεσμα:

  • Την εφαρμογή νέων τεχνολογιών για αναβάθμιση των μεθόδων αγροτικής παραγωγής σε θερμοκήπια, ελαχιστοποιώντας την χρήση των φυσικών πόρων και φυτοφαρμάκων.
  • Την ενίσχυση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.
  • Την προσφορά καινοτομίας για ενίσχυση της αγροτικής οικονομίας.
  • Την κινητοποίηση των φορέων για την έγκαιρη προσαρμογή στην επερχόμενη κλιματική αλλαγή.

Η επιτυχία αυτής της προσπάθειας θα καταλήξει σε ένα στέρεο εφαλτήριο για την ανάπτυξη εναλλακτικών οικονομικών δραστηριοτήτων στις αγροτικές περιοχές με παράλληλη προστασία του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων.

Το Έργο αυτό είναι ακόμα μια προσφορά του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών προς τον Κύπριο αγρότη. Το ΙΓΕ για 52 τώρα χρόνια διεξάγει έρευνα προς δημιουργία και μεταφορά γνώσης για την ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα παραγωγής και την επίλυση προβλημάτων του αγροτικού κόσμου. Τα αποτελέσματα της έρευνας διοχετεύονται στους εμπλεκόμενους φορείς μέσω σύγχρονων εκπαιδευτικών προγραμμάτων και εργαλείων διάχυσης. Η ερευνητική του δραστηριότητα ενισχύει την αγροτική ανάπτυξη και συμβάλει στη χάραξη βιώσιμης αγροτικής πολιτικής και στην προσφορά καινοτομίας.

Adapt2Xhange

Γεωθερμικό θερμοκήπιο στον Πειραματικό Σταθμό του ΙΓΕ στο Ζύγι

Review 2010-2011

The Agricultural Research Institute Review for 2010-2011

Κυκλοφόρησε η νέα έκδοση του e-Newsletter του ΙΓΕ

Γιώργος Αδαμίδης
Ανώτερος Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών

Κυκλοφόρησε η νέα έκδοση του ηλεκτρονικού ενημερωτικού δελίτου του ΙΓΕ (e-Newsletter), το οποίο καλύπτει νέα και δραστηριότητες των μηνών Μαΐου, Ιουνίου και Ιουλίου, 2012. Διαβάστε το εδώ!

ARI e-Newsletter

Για όσους ενδιαφέρονται να το λαμβάνουν στο ηλεκτρονικό τους ταχυδρομείο, στείλτε μας σχετικό μήνυμα μέσω email στο info@ari.gov.cy

Διαλέξεις στο ΙΓΕ

Αναστάσης Χρίστου
Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών

Παρακολουθήστε τη διάλεξη που δόθηκε από τους Αναστάσης Χρίστου, Κλάδος Έγγειων Βελτιώσεων, ΙΓΕ και Έλενα Ηλιάδου, Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανικών Περιβάλλοντος, Πανεπιστήμιο Κύπρου με τίτλο: Αξιολόγηση των αλλαγών στις φυσικοχημικές ιδιότητες του εδάφους, της πιθανότητας βιοσυσσώρευσης βαρέων μετάλλων και του μικροβιακού φορτίου στο εδώδιμο προϊόν οπωροκηπευτικών, ως αποτέλεσμα της άρδευσης με επεξεργασμένο νερό.

Η διάλεξη πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 14 Ιουνίου, 2012 στην αίθουσα διαλέξεων του ΙΓΕ.

Έρευνα για τα Βιοκαύσιμα από Μικροφύκη σε Κύπρο και Μεσογειακές Χώρες

Διαβάστε το σχετικό άρθρο στο NeaEnergia.gr
Έρευνα για τα Βιοκαύσιμα από Μικροφύκη σε Κύπρο και Μεσογειακές Χώρες

Ευρωπαϊκή Σύμπραξη Καινοτομίας για τη «γεωργική παραγωγικότητα και βιωσιμότητα»

Μαρίνος Μάρκου, ΠΛΓΕ

Δόθηκε στη δημοσιότητα στις 29 Φεβρουαρίου 2012 η Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία δύο Ευρωπαϊκών Συμπράξεων Καινοτομίας (ΕΣΚ), για την «παραγωγικότητα και βιωσιμότητα του γεωργικού τομέα» και για τις «πρώτες ύλες». Προηγήθηκε η ΕΣΚ για την «ενεργό και υγιή γήρανση» που εγκαινιάστηκε τον Φεβρουάριο του 2011 και έχουν δρομολογηθεί προπαρασκευαστικές εργασίες για τη δημιουργία ΕΣΚ για την «αποδοτική από πλευράς υδάτινων πόρων Ευρώπη».

Η ΕΣΚ αποτελεί μια νέα έννοια που εισήχθη στην πολιτική «Ευρώπη 2020 » η οποία έχει σαν ναυαρχίδα της την «Ένωση Καινοτομίας» και στοχεύει στην υπερπήδηση των αδυναμιών, δυσχερειών και εμποδίων στην ευρωπαϊκή έρευνα και την καινοτομία, που αποτρέπουν ή επιβραδύνουν τις καλές ιδέες να αναπτυχθούν και να μεταφερθούν στην αγορά. Μερικά παραδείγματα δυσχερειών αποτελούν η έλλειψη επενδύσεων, το ξεπερασμένο νομοθετικό πλαίσιο, η έλλειψη προτύπων, και ο κατακερματισμός των αγορών. Οι Συμπράξεις προσδιορίζουν τι πρέπει να γίνει για να ξεπεραστούν οι δυσχέρειες με ορίζοντα το 2020. Ειδικά η ΕΣΚ για την «παραγωγικότητα και βιωσιμότητα του γεωργικού τομέα» στοχεύει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής γεωργίας μέσα από ένα πλέγμα δράσεων οι οποίες προωθούν την αειφόρο χρήση των φυσικών πόρων, την προστασία του περιβάλλοντος, την ασφάλεια και υγεία των καταναλωτών και την ευημερία των ζώων.

Η ανάγκη για υποστήριξη της καινοτομίας στη γεωργική παραγωγή προκύπτει, μεταξύ άλλων, από το γεγονός ότι η ασφάλεια τροφίμων αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο κατά τα επόμενα έτη, αφού αναμένεται ότι η παγκόσμια ζήτηση τροφίμων θα αυξηθεί κατά 70% έως το 2050 (FAO). Η πρόκληση αυτή συνοδεύεται από μια επιβράδυνση της αύξησης της παραγωγικότητας σε αγαθά, λόγω της μείωσης των επενδύσεων στη γεωργική έρευνα και της αυξημένης πίεσης που ασκεί η γεωργική δραστηριότητα στο περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους.

Η βασική πρόκληση που καλείται να αντιμετωπίσει η γεωργία στο μέλλον δεν είναι μόνο να παράγει περισσότερο, αλλά να το επιτυγχάνει αυτό με ένα βιώσιμο τρόπο. Πρόκληση που δεν θα αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά χωρίς σημαντική ώθηση στην έρευνα και την καινοτομία – και ειδικότερα αν δεν έρθουν κοντά οι ερευνητές, οι γεωργοί και άλλοι παίκτες, ώστε να μπορεί να επιταχυνθεί η μεταφορά τεχνολογίας από την επιστήμη στη γεωργική πρακτική, και να παρέχεται πιο συστηματική ανατροφοδότηση για τις πρακτικές ανάγκες της γεωργίας προς την επιστήμη. Η ΕΣΚ για «τη γεωργική παραγωγικότητα και βιωσιμότητα» θα χρησιμεύσει ως καταλύτης για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των δράσεων που σχετίζονται με την καινοτομία, υποστηρίζεται δε από την πολιτική Αγροτικής Ανάπτυξης καθώς και την ευρωπαϊκή πολιτική για την Έρευνα και την Καινοτομία.

Πρωταγωνιστικό ρόλο στην επίτευξη των στόχων της ΕΣΚ για τη γεωργική παραγωγικότητα και βιωσιμότητα καλούνται να διαδραματίσουν τόσο οι καταναλωτές όσο και οι παραγωγοί τροφίμων. Από τους καταναλωτές αναμένεται με τη ζήτησή τους να κατευθύνουν την παραγωγή προς ασφαλή, υψηλής ποιότητας και με βιώσιμο τρόπο παραγόμενα είδη διατροφής. Σε ότι αφορά τους παραγωγούς αναγνωρίζεται ότι έχουν υποστεί μείωση του μεριδίου της προστιθέμενης αξίας στην αλυσίδα διατροφής την τελευταία δεκαετία και γι αυτό η αύξηση της παραγωγής θα πρέπει να συμβαδίζει με τη βελτίωση της οικονομικής βιωσιμότητας τους.

Στην ΕΣΚ για γεωργική παραγωγικότητα και βιωσιμότητα έχουν προσδιοριστεί δύο πρωταρχικοί στόχοι με ορίζοντα το 2020:
• Ο Δείκτης προώθησης της παραγωγικότητας και της αποτελεσματικότητας του γεωργικού τομέα για την αναστροφή της πρόσφατης τάσης μείωσης των κερδών της συνολικής παραγωγικότητας των συντελεστών παραγωγής.
• Ο Δείκτης βιωσιμότητας της γεωργίας με την εξασφάλιση της λειτουργικότητας του εδάφους στην Ευρώπη σε ικανοποιητικό επίπεδο.

Η ΕΣΚ δε βασίζεται σε συγκεκριμένο μοντέλο καινοτομιών αλλά δίνεται έμφαση στο γεγονός ότι η καινοτομία μπορεί να είναι τεχνολογική, μη τεχνολογική ή κοινωνική, και ότι μπορεί να βασίζεται σε νέες ή παραδοσιακές πρακτικές. Οι ενδεικτικοί τομείς δράσεων για πρωτοβουλίες έρευνας και καινοτομίας της ΕΣΚ για τη γεωργική παραγωγικότητα και βιωσιμότητα είναι οι πιο κάτω:
• Αύξηση της παραγωγικότητας της γεωργίας, της παραγωγής, και της αποτελεσματικότητας των πόρων που στοχεύει στην αύξηση της γεωργικής παραγωγής με παράλληλη εξασφάλιση της αποτελεσματικής και αειφόρου χρήσης των πόρων.
• Καινοτομίες προς στήριξη της βιο-οικονομίας μέσω της αναζήτησης λύσεων για τη βιοδιύλιση, της ανακύκλωσης και της έξυπνης χρήσης της βιομάζας από τις καλλιέργειες, τα δάση και τα απορρίμματα τροφών, χωρίς μείωση των οργανικών ουσιών του εδάφους.
• Βιοποικιλότητα, υπηρεσίες οικοσυστήματος και λειτουργικότητα του εδάφους που προωθεί τα συστήματα ολοκληρωμένης οικολογικής γεωργικής παραγωγής, όπως η ενίσχυση της βιοποικιλότητας του εδάφους, η δέσμευση του άνθρακα, η συγκράτηση του νερού, η σταθερότητα του οικοσυστήματος και η ανθεκτικότητα και οι λειτουργίες επικονίασης.
• Καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες για την ολοκληρωμένη αλυσίδα εφοδιασμού για την ανάπτυξη και διάδοση καινοτόμων προϊόντων, συσκευών και υπηρεσιών, παράλληλα με τη δημιουργία διαφανούς και βιώσιμης αλυσίδας εφοδιασμού.
• Ποιότητα τροφίμων, ασφάλεια τροφίμων και υγιεινός τρόπος ζωής, που καλύπτει την ποιότητα και ασφάλεια τροφίμων, την ανάπτυξη νέων καθεστώτων για την ποιότητα των τροφίμων και συστημάτων προστασίας της υγείας των ζώων.

Η εξαγγελία της δημιουργίας ΕΣΚ για τη γεωργική παραγωγικότητα και βιωσιμότητα στηρίζεται, υιοθετεί και προάγει τα ευρήματα και τις προτάσεις της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και τους προσανατολισμούς για «την ΚΓΠ στην πορεία προς το 2020».

Σε ότι αφορά την Κύπρο κρίνεται επιτακτική η ανάγκη για συμπερίληψη της έρευνας και της καινοτομίας στη νέα προγραμματική περίοδο Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2020 έτσι ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για την πρακτική εφαρμογή της ΕΣΚ για τη γεωργική παραγωγικότητα και βιωσιμότητα σε εθνικό επίπεδο, γεγονός που θα έχει θετικό αντίκτυπο στην αγροτική ανάπτυξη, την οικονομία και την κοινωνία.