Σημαντική αναγνώριση ερευνητικού έργου από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Γιώργος Αδαμίδης, Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών Α’
Ανδρέας Στυλιανού, Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών
Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης

Η ανάπτυξη τεχνογνωσίας στο μάρκετινγκ μπορεί να μετατρέψει τους γεωργούς σε «Έξυπνους Γεωργούς»

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία τάση στροφής των καταναλωτών στην υγιεινή διατροφή, συγκεκριμένα σε τροφές υψηλής διατροφικής αξίας – ευρύτερα γνωστές και ως «υπερτροφές». Αυτή η τάση βρίσκεται στο επίκεντρο του εκπαιδευτικού προγράμματος SmartFarmer που έχει αναπτυχθεί από μία κοινοπραξία επτά οργανισμών από πέντε ευρωπαϊκές χώρες (Κύπρος, Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία και Λετονία). Συντονιστής του Έργου SmartFarmer (Βελτίωση δεξιοτήτων για «έξυπνες» καλλιέργειες ως ένα καινοτόμο εργαλείο αγροτικής και οικονομικής ανάπτυξης) ήταν ο Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών.

Στο πλαίσιο του Έργου SmartFarmer έχει αναπτυχθεί ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που ενθαρρύνει την αγροτική ανάπτυξη, υποδεικνύοντας στους γεωργούς για το πώς μπορούν να επωφεληθούν από τις τάσεις της αγοράς. Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα SmartFarmer έχει ως απώτερο στόχο την εκπαίδευση και κατάρτιση των γεωργών στις έννοιες και αρχές του μάρκετινγκ και του επιχειρησιακού σχεδιασμού, παρέχοντάς τους έτσι τις απαραίτητες γνώσεις για να αναπτύξουν μία νέα επιχειρηματική προσέγγιση, προσανατολισμένη στις δικές τους ανάγκες.

Οι ομάδες-στόχοι, που συμμετείχαν ενεργά στα εργαστήρια εκπαίδευσης που διοργανώθηκαν και συνεισέφεραν στην ανάπτυξη του εκπαιδευτικού προγράμματος, συμπεριλάμβαναν γεωργούς (ειδικότερα παραγωγούς «υπερτροφών»), μικρομεσαίες επιχειρήσεις του αγρο-διατροφικού τομέα και αγροτικούς συνεταιρισμούς που ασχολούνται με την παραγωγή, εμπορία και μάρκετινγκ των «υπερτροφών».

Αποτέλεσμα αυτής της συμμετοχικής προσπάθειας, ήταν η ανάπτυξη ενός δομημένου εκπαιδευτικού προγράμματος που περιλαμβάνει μία ηλεκτρονική πλατφόρμα εκπαίδευσης, ένα εγχειρίδιο χρήσης και ένα ηλεκτρονικό βιβλίο (e-book). Τα εκπαιδευτικά αυτά εργαλεία διατίθενται δωρεάν στην ηλεκτρονική πλατφόρμα σε πέντε γλώσσες: Ελληνικά, Αγγλικά, Ισπανικά, Πορτογαλικά και Λετονικά.

Πρόσφατα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει εκδώσει ειδικό ενημερωτικό δελτίο (factsheet) για το πρόγραμμα SmartFarmer. Τα συγκεκριμένα ενημερωτικά δελτία εκδίδονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μόνο για επιτυχημένα προγράμματα (Success Stories και Good Practice Examples), με βασικό σκοπό να χρησιμοποιηθούν ως «πηγή έμπνευσης» διαφόρων προγραμμάτων από άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπρόσθετα, τα ενημερωτικά δελτία προωθούνται στους Εθνικούς Φορείς των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή/και στα Γραφεία Δημιουργικής Ευρώπης (Creative Europe Desks/Creative Europe), ενώ χρησιμοποιούνται επίσης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις επικοινωνιακές της δραστηριότητες.

Eκτενής αναφορά στο πρόγραμμα, καθώς και στα αποτελέσματά του, γίνεται σε σχετική ανακοίνωση που αναρτήθηκε στον διαδικτυακό τόπο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των προγραμμάτων ERASMUS+. Η σχετική αναφορά βρίσκεται εδώ http://ec.europa.eu/programmes/erasmus-plus/projects/eplus-project-details-page/?nodeRef=workspace://SpacesStore/6cbdf734-f2fa-4afb-9268-1add2b0db548

Το αγροτικό ρομπότ ψεκαστήρας

Γιώργος Αδαμίδης
Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών Α’
Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης

Το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών (ΙΓΕ) συμμετείχε σε δύο ερευνητικά προγράμματα, με εξωτερική χρηματοδότηση, και με συνεργάτες από Κύπρο, Ελλάδα και Ισραήλ, όπου εξετάστηκε η περίπτωση αξιοποίησης της ρομποτικής τεχνολογίας στη γεωργία. Συγκεκριμένα στα προγράμματα AgriRobot και SAVSAR, στόχος ήταν η δημιουργία εύχρηστων διεπαφών χρήστη (user interfaces) για επικοινωνία αγρότη με ρομπότ. Σκοπός δεν ήταν η απομάκρυνση του αγρότη από το χωράφι και η διεξαγωγή της εργασίας εξ’ ολοκλήρου από το ρομπότ, αλλά η συνεργασία μεταξύ τους για επίτευξη μιας γεωργικής εργασίας. Συγκεκριμένα στα δύο έργα εξετάστηκε η περίπτωση απομακρυσμένου ψεκασμού των αμπελιών. Το ρομπότ βρισκόταν στο χωράφι ενώ ο αγρότης από ένα πιο ασφαλές και άνετο περιβάλλον μπορούσε να επιβλέπει και να κατευθύνει το ρομπότ στο χωράφι. Αυτό σημαίνει ότι πλέον ο αγρότης δεν εκτίθεται σε αντίξοες καιρικές συνθήκες και σε βλαβερές ουσίες, επικίνδυνες για την υγεία του.

Πρόσφατα έχει δημοσιευτεί άρθρο του Δρ Γιώργου Αδαμίδη και των συνεργατών του στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Field Robotics, με τίτλο «Design and development of a semi-autonomous agricultural vineyard sprayer: human-robot interaction aspects«. Στο άρθρο περιγράφεται η διαδικασία σχεδίασης και ανάπτυξης του ρομποτικού ψεκαστήρα, καθώς και περιγραφή των διαφόρων πειραμάτων που σχεδιάστηκαν και εκτελέστηκαν κατά την διάρκεια των δύο προαναφερθέντων ερευνητικών προγραμμάτων.

Journal of Field Robotics

Δημιουργία Πλατφόρμας Ηλεκτρονικής Μάθησης Αγροτών

Ανδρέας Στυλιανού
Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης


Θέλοντας να εκμεταλλευτεί τα οφέλη που παρέχει η ηλεκτρονική μάθηση, το Τμήμα Γεωργίας (ΤΓ), σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών (ΙΓΕ) του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος (ΥΓΑΑΠ), προτίθεται να δημιουργήσει εξειδικευμένη πλατφόρμα ηλεκτρονικής μάθησης αγροτών. Το εγχείρημα αυτό δύναται να χρηματοδοτηθεί από το Καθεστώς 1.2 «Δράσεις Ενημέρωσης και Επίδειξης» του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) 2014-2020.

Στο πλαίσιο αυτό, κρίθηκε αναγκαίο όπως πραγματοποιηθεί ποσοτική και ποιοτική έρευνα με γενικότερο στόχο τη διερεύνηση των απόψεων και αντιλήψεων των Κυπρίων αγροτών, καθώς και του προσωπικού των Γεωργικών Εφαρμογών του ΤΓ, σχετικά με την πιθανότητα δημιουργίας πλατφόρμας ηλεκτρονικής μάθησης αγροτών.

Η έκθεση αυτή παρουσιάζει τα αποτελέσματα της ποσοτικής και ποιοτικής έρευνας, ενώ παρατίθενται βασικά συμπεράσματα και εισηγήσεις για την αξιοποίηση της ηλεκτρονικής μάθησης στο πλαίσιο των Γεωργικών Εφαρμογών.

Διαδικτυακή Εφαρμογή Υπολογισμού Κόστους Παραγωγής, Κέρδους και Τιμής Πώλησης Προϊόντων

Ανδρέας Στυλιανού
Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών
Κλάδος Αγροτικής ΑνάπτυξηςΙνστιτούτο Γεωργικών Ερευνων



Στο πλαίσιο του στρατηγικού στόχου για μεταφορά της γνώσης με αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχει το διαδίκτυο, ο Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών (ΙΓΕ) προχώρησε στη δημιουργία μίας καινοτόμου διαδικτυακής εφαρμογής. Η εφαρμογή αφορά στον εύκολο και γρήγορο υπολογισμό του κόστους παραγωγής, του κέρδους και της τιμής πώλησης απλού προϊόντος (π.χ. ντοματοκαλλιέργεια).

Η αναγκαιότητα του εργαλείου προκύπτει από το γεγονός ότι η κοστολόγηση και τιμολόγηση των αγροτικών προϊόντων αποτελεί (ή θα πρέπει να αποτελεί) βασική αρχή για τους Κύπριους αγρότες και για τις αγροτικές επιχειρήσεις. Μέσα από το εργαλείο αυτό παρέχεται η ευκαιρία στους χρήστες να υπολογίζουν με σχετική ευκολία τις δαπάνες, το κόστος ανά μονάδα προϊόντος, το πραγματικό περιθώριο κέρδους και την τιμή πώλησης του προϊόντος που παράγουν ή επιθυμούν να παραγάγουν. Επιπρόσθετα, η εφαρμογή μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από ερευνητές, φοιτητές, μελετητές, κρατικούς φορείς και γενικά από οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο με πολύ βασικές γνώσεις υπολογιστών και διαδικτύου.

Σημειώνεται ότι τα αποτελέσματα (π.χ. περιθώριο κέρδους, τιμή πώλησης, κλπ.) που υπολογίζει η διαδικτυακή εφαρμογή, στηρίζονται σε δεδομένα που εισάγει ο χρήστης και όχι σε τυποποιημένα/ προκαθορισμένα δεδομένα. Με αυτό τον τρόπο, παρέχεται ευελιξία στον χρήστη να εισάγει τα δικά του δεδομένα τα οποία διαφέρουν από εκμετάλλευση σε εκμετάλλευση. Στο κάτω μέρος της εφαρμογής δίνονται γενικές και ειδικές οδηγίες/ διευκρινίσεις, οι οποίες κατευθύνουν για ορθή χρήση της εφαρμογής.

Η διαδικτυακή εφαρμογή περιλαμβάνει δύο επιμέρους υπολογιστές οι οποίοι λειτουργούν ως εξής:

Υπολογιστής 1: Ο χρήστης εισάγει τις δαπάνες, τον όγκο της παραγωγής και την τιμή πώλησης ανά μονάδα (π.χ. κιλό) προϊόντος. Ακολούθως, πατώντας το κουμπί «Αποτέλεσμα», υπολογίζονται αυτόματα οι συνολικές δαπάνες, το κόστος παραγωγής ανά μονάδα προϊόντος (ευρώ ανά κιλό), το κέρδος σε χρηματική και ποσοστιαία μορφή, και το πραγματικό περιθώριο κέρδους ως ποσοστό. Ο χρήστης μπορεί να μηδενίσει τον υπολογιστή πατώντας το κουμπί «Επαναφορά». Γίνεται σύσταση όπως ο Υπολογιστής 1 χρησιμοποιείται στις περιπτώσεις που η τιμή πώλησης καθορίζεται από τρίτους (π.χ. χονδρέμπορες).

Υπολογιστής 2: Ο χρήστης εισάγει τις δαπάνες, τον όγκο παραγωγής και το επιθυμητό ή επιτρεπτό περιθώριο κέρδους (π.χ. 10%). Ακολούθως, πατώντας το κουμπί «Αποτέλεσμα», υπολογίζονται αυτόματα οι συνολικές δαπάνες, το κόστος παραγωγής ανά μονάδα προϊόντος (ευρώ ανά κιλό), το κέρδος σε χρηματική και ποσοστιαία μορφή, και η τιμή πώλησης ανά μονάδα προϊόντος. Ο χρήστης μπορεί να μηδενίσει τον υπολογιστή πατώντας το κουμπί «Επαναφορά». Γίνεται σύσταση όπως ο Υπολογιστής 2 χρησιμοποιείται στις περιπτώσεις που ο χρήστης έχει τη δυνατότητα να καθορίζει το περιθώριο κέρδους του και κατ’ επέκταση την τιμή πώλησης, λαμβάνοντας υπόψη το κόστος παραγωγής, τον ανταγωνισμό και τις συνθήκες της αγοράς.

Pricing tool web app


Η εν λόγω εφαρμογή είναι ελεύθερα προσβάσιμη στην ιστοσελίδα του ΙΓΕ (http://news.ari.gov.cy/pricing-tool.html).

Βρίσκεται επίσης στη διεύθυνση http://news.ari.gov.cy/ariapp.html?ver_2 μαζί με άλλες τέσσερις εφαρμογές που έχει αναπτύξει το ΙΓΕ και αφορούν (α) τον Υπολογισμό Λιπασμάτων για Υδρολίπανση, (β) τις Υδατικές Ανάγκες Καλλιεργειών, (γ) την Απομάκρυνση Αζώτου από τις καλλιέργειες και (δ) την Οικονομική και Φυσική Παραγωγικότητα νερού των κύριων καλλιεργειών.


Stakeholder Organic Sector Mapping in Cyprus

Ανδρέας Στυλιανού – Andreas Stylianou
Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών – Agricultural Research Officer
Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης – Rural Development Department

ORGANIKO LIFE+ PROJECT
Revamping organic farming and its products in the context of climate change mitigation strategies
Type of deliverable: Report -> Stakeholder Organic Sector Mapping in Cyprus

Συνέδριο Έργου SmartFarmer

Γιώργος Αδαμίδης, Ανώτερος Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών
Ανδρέας Στυλιανου, Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών

Η κοινοπραξία του Έργου SmartFarmer, με την ευκαιρία της ολοκλήρωσης του Έργου διοργάνωσε διεθνές συνέδριο με τίτλο «Βελτίωση Δεξιοτήτων για “έξυπνες” καλλιέργειες ως ένα καινοτόμο εργαλείο αγροτικής και οικονομικής ανάπτυξης». Το Συνέδριο διεξήχθη την Τρίτη 27 Οκτωβρίου, 2015 στο ξενοδοχείο Curium Palace στη Λεμεσό. Σε αυτό πήραν μέρος πέραν των 60 συμμετεχόντων εκπροσωπώντας το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, το Τμήμα Γεωργίας, το Εθνικό Αγροτικό Δίκτυο, το ΙΔΕΠ Δια Βίου Μάθησης, καθώς επίσης και αγροτικούς συνεταιρισμούς, αγροτικές οργανώσεις, ομάδες Παραγωγών, και άλλοι σχετικοί οργανισμοί και ενδιαφερόμενοι. Βασικός στόχος του Συνεδρίου ήταν η παρουσίαση των αποτελεσμάτων του Έργου SmartFarmer. Όλες οι παρουσιάσεις βρίσκονται διαθέσιμες στην σελίδα του ΙΓΕ στο Slideshare.net

Το Έργο SmartFarmer: Στόχοι και αποτελέσματα, Γιώργος Αδαμίδης, Συντονιστής του Έργου
Το Εκπαιδευτικό Πρόγραμμα SmartFarmer, Ανδρέας Στυλιανού, Project Manager
Πρακτικές SmartFarming στην Κύπρο, Πέτρος Κοσμάς, ΤΕΠΑΚ.
Πρακτικές SmartFarming στην Ελλάδα, Ιωάννης Γαλάτουλας, Εύκαρπον
Πρακτικές Smartfarming στην Ισπανία, Olga Galea Gallardo, Foundacion Maimona
Πρακτικές Smartfarming στη Λετονία, Inga Berzina, Farmers’ Parliament Union
Πρακτικές SmartFarming στην Πορτογαλία, Alexandra Mendonca, RCDI

Νέα διαδικτυακή εφαρμογή ‘Υπολογισμός των ποσοτήτων αζώτου’

Δρ Δαμιανός Νεοκλέους
Ανώτερος Λειτουργός Γεωργικών Εφαρμογών
Κλάδος Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος

Υπολογισμός των ποσοτήτων αζώτου που απομακρύνονται από μια καλλιέργεια ως στοιχείο απαραίτητο στην εφαρμογή ορθολογικής αζωτούχου λίπανσης

Η παρούσα μελέτη έχει σκοπό να περιλάβει στοιχεία τα οποία είναι απαραίτητα για την εφαρμογή ορθολογικών σχημάτων αζωτούχου λίπανσης των γεωργικών καλλιεργειών, σήμερα που η ευαισθησία σε οικονομικά και περιβαλλοντικά θέματα είναι επιβεβλημένη.

Τα αποτελέσματα προέκυψαν από δεδομένα του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών και τη διεθνή βιβλιογραφία και δίνεται έμφαση στον καθορισμό των ποσοτήτων αζώτου που απομακρύνονται με τη συγκομιδή, με στόχο να κατανοηθεί η τάξη μεγέθους των αναγκών της καλλιέργειας σε αζωτούχα λιπάσματα. Οι ποσότητες αυτές δίνονται σε σχέση με την απόδοση αναφοράς και τις υδατικές ανάγκες έκαστης καλλιέργειας.

Η διαδικτυακή εφαρμογή είναι ελεύθερα προσβάσιμη από την ιστοσελίδα του ΙΓΕ http://news.ari.gov.cy/nitrogen.html

Διαδικτυακή εφαρμογή Υπολογισμού των Υδατικών Αναγκών των Καλλιεργειών

Δαμιανός Νεοκλέους
Ανώτερος Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών
Κλάδος Εγγείων Βελτιώσεων

Η παρούσα μελέτη έχει σκοπό να περιλάβει στοιχεία τα οποία είναι χρήσιμα σε όσους ασχολούνται ή θα ασχοληθούν με την αρδευόμενη γεωργία. Δίνεται έμφαση στον καθορισμό των υδατικών αναγκών των καλλιεργειών σε μηνιαία βάση, ανάλογα με την τοποθεσία (30 τοποθεσίες σε όλη την Κύπρο) και το είδος της καλλιέργειας (50 καλλιέργειες), ως φυσικό συνεπακόλουθο της ερευνητικής εργασίας του ΙΓΕ.

Υδατικές Ανάγκες Καλλιεργειών

Για σκοπούς πρακτικής εφαρμογής της μελέτης αυτής, στα πλαίσια των επιχειρησιακών στόχων του ΙΓΕ, ο Κλάδος Εγγείων Βελτιώσεων σε συνεργασία με τον Κλάδο Αγροτικής Ανάπτυξης προχώρησαν στη δημιουργία ενός διαδικτυακού προγράμματος υπολογισμού των υδατικών απαιτήσεων των καλλιεργειών. Το πρόγραμμα αυτό είναι ελεύθερα προσβάσιμο από την ιστοσελίδα του ΙΓΕ http://www.ari.gov.cy

Διαδικτυακή εφαρμογή υπολογισμού υδατικών αναγκών καλλιεργειών

Ο ρόλος των Ομάδων/Οργανώσεων Παραγωγών στην πληροφόρηση των αγροτών

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο Περιοδικό ΑΓΡΟΤΗΣ, Τεύχος 465 Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου 2014
Ανδρέας Στυλιανού (ΛΓΕ), Γιώργος Αδαμίδης (ΑΛΓΕ)
Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης

Οι Ομάδες/Οργανώσεις Παραγωγών (Ο.Π.) μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην προσαρμογή και στον προγραμματισμό της παραγωγής με βάση τις απαιτήσεις της αγοράς (εγχώριας και ξένης), στη διευκόλυνση της διάθεσης των προϊόντων, στην εφαρμογή κοινών κανόνων παραγωγής, κυρίως σε θέματα ποιότητας, προστασίας του περιβάλλοντος, εφαρμογής συστημάτων ολοκληρωμένης και βιολογικής παραγωγής, αλλά και στη δημιουργία κλίματος οικονομίας νερού. Γενικότερα, με την οργάνωση, οι αγρότες (γεωργοί και κτηνοτρόφοι) μπορούν να έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες που απαιτούνται για να παράγουν, να προσθέτουν αξία και να εμπορεύονται τα προϊόντα τους. Με βάση τα πιο πάνω, οι Ο.Π. μπορούν να αποτελέσουν σημαντικότατο εργαλείο σωστής πληροφόρησης των αγροτών.

Ο Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών (ΙΓΕ), αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητα των Ο.Π. για την έγκυρη και έγκαιρη ενημέρωση των αγροτών, πραγματοποίησε σχετική έρευνα. Στο πλαίσιο της έρευνας καταρτίστηκε τυχαίο στρωματοποιημένο δείγμα από όλες τις περιοχές της ελεύθερης Κύπρου και συντάχθηκε δομημένο ερωτηματολόγιο, το οποίο περιείχε ερωτήσεις σχετικές με την πληροφόρηση των αγροτών από τις Ο.Π. Ακολουθήθηκε η διαδικασία των προσωπικών συνεντεύξεων που είχε ως αποτέλεσμα τη συλλογή 602 πλήρως συμπληρωμένων ερωτηματολογίων (n=602). Τα κοινωνικοοικονομικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων παρουσιάζονται στον Πίνακα 1.

Πίνακας 1. Kοινωνικοοικονομικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων

Από τον παραπάνω πίνακα προκύπτει ότι η πλειονότητα (53%) των συμμετεχόντων ανήκει στην ηλικιακή κατηγορία από 40 έως 61 ετών, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό (49,2%) είναι απόφοιτοι λυκείου. Επιπρόσθετα, σχεδόν το 71% του δείγματος είναι γεωργοί και οι περισσότεροι (26,2%) δραστηριοποιούνται στην επαρχία Λεμεσού, ακολουθούμενη από τη Λευκωσία (23,4%), τη Λάρνακα (24,1%), την Πάφο (17,3%) και την Αμμόχωστο (9%). Σχετικά με το Ετήσιο Γεωργικό Εισόδημα (ΕΓΕ), το μεγαλύτερο ποσοστό (25,2%) του δείγματος ανήκει στην κατηγορία ≤5.000 ευρώ, ενώ το 23,1% στην κατηγορία ≥30.001 ευρώ. Τέλος, ένα σημαντικό ποσοστό (44,5%) των συμμετεχόντων είναι μέλη σε κάποια Ο.Π.

Σχετικά με την πληροφόρησή τους από τις Ο.Π. και λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο του δείγματος (n=602), το 59,1% των παραγωγών δηλώνει ότι δεν ενημερώνεται καθόλου από τις Ο.Π., το 14,6% ενημερώνεται λίγο, το 12,3% αρκετά, το 9,8% πολύ και το 4,2% πάρα πολύ. Από την άλλη, από τους παραγωγούς που είναι μέλη σε Ο.Π. (n=268), το 19,8% δεν ενημερώνεται καθόλου από αυτές, ενώ οι υπόλοιποι (80,2%) λαμβάνουν κάποιου είδους πληροφόρηση (λίγη, αρκετή, πολύ, πάρα πολύ) από τις οργανώσεις στις οποίες ανήκουν (Διάγραμμα 1).

Διάγραμμα 1. Βαθμός πληροφόρησης από τις Ο.Π. του συνολικού δείγματος (n=602) και των μελών των Ο.Π. (n=268).

Παρ’ όλα αυτά και ανεξάρτητα από το αν ένας παραγωγός είναι ή δεν είναι μέλος σε Ο.Π., το 58,3% του δείγματος θεωρεί ότι ο ρόλος των Ο.Π. στην ενημέρωσή τους είναι (ή θα μπορούσε να είναι) πολύ σημαντικός, ενώ το 17,3% πιστεύει ότι ο ρόλος των Ο.Π στην ενημέρωσή τους δεν είναι καθόλου σημαντικός.

Αναφορικά με την αποτελεσματικότητα των Ο.Π. ως μέσο ενημέρωσης των αγροτών, το 34,1% του δείγματος θεωρεί τις Ο.Π. αποτελεσματικές ως προς την πληροφόρηση που τους παρέχει, ενώ ανάμεσα σε 13 πηγές πληροφόρησης, οι Ο.Π. κατατάσσονται στην 7η θέση (Διάγραμμα 2).

Διάγραμμα 2. Αποτελεσματικότητα των Ο.Π. ως μέσο ενημέρωσης ανάμεσα σε 13 πηγές πληροφόρησης (n=602).

Σε ερώτηση κατά πόσον η πληροφόρηση που έλαβαν από τις Ο.Π. τούς έχει επηρεάσει θετικά, δηλαδή να καινοτομήσουν, να εισαγάγουν νέες τεχνολογίες και να εφαρμόσουν ερευνητικά αποτελέσματα, η πλειοψηφία (52,3%) των ερωτηθέντων δήλωσε «καθόλου», το 12,1% «λίγο», το 6% «μέτρια», το 20,6% «πολύ» και το 9% δήλωσε «άγνοια». Τα αντίστοιχα ποσοστά για τα μέλη των Ο.Π. (n=268) διαφέρουν σημαντικά, αφού το 24,6% απάντησε «καθόλου», το 20,5% «λίγο», το 11,2% «μέτρια», το 43,3% «πολύ» και το 0,4% απάντησε ότι δεν γνωρίζει.

Επιπρόσθετα, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να επιλέξουν ανάμεσα σε 13 πηγές πληροφόρησης (βλ. Διάγραμμα 2), αυτές με τις οποίες πιστεύουν ότι διαδίδεται καλύτερα (έγκαιρα και έγκυρα) η πληροφόρηση. Οι Ο.Π. επιλέχθηκαν από το 34,6% του δείγματος (n=602). Το ποσοστό αυτό στα μέλη των Ο.Π. (n=268) αγγίζει το 57,1%.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι από τους αγρότες που είναι μέλη σε Ο.Π. (n=268), το 21,6% δηλώνουν ότι δεν είναι καθόλου ικανοποιημένοι από την πληροφόρηση που τους παρέχουν οι οργανώσεις τους, ενώ ένα αρκετά σημαντικό ποσοστό (34,7%) δηλώνει πολύ ικανοποιημένο. Οι υπόλοιποι απάντησαν ότι είναι λίγο ικανοποιημένοι (28,4%), μέτρια ικανοποιημένοι (14,6%) και ένα πολύ μικρό ποσοστό δήλωσε άγνοια (0.7%) (Πίνακας 2).

Πίνακας 2. Ικανοποίηση από την πληροφόρηση που παρέχουν οι Ο.Π. στα μέλη τους.

Για να εξεταστεί κατά πόσον υπάρχει στατιστικώς σημαντική συσχέτιση μεταξύ της ενημέρωσης από τις Ο.Π. (καθόλου, λίγο, αρκετά, πολύ, πάρα πολύ) και της ηλικίας, της μόρφωσης και του ΕΓΕ, χρησιμοποιήθηκε ο συντελεστής συσχέτισης του Spearman (rs). Βρέθηκε ότι υπάρχει στατιστικώς σημαντική αρνητική συσχέτιση μεταξύ της ενημέρωσης από τις Ο.Π. και της ηλικίας σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας 1% [rs (600)=-0.12, p=0.004]. Άρα μπορούμε να πούμε ότι οι μεγαλύτερης ηλικίας παραγωγοί τείνουν να ενημερώνονται λιγότερο από τις Ο.Π. ή οι μικρότερης ηλικίας παραγωγοί τείνουν να ενημερώνονται περισσότερο από τις Ο.Π. Επίσης, στατιστικώς σημαντική αρνητική συσχέτιση βρέθηκε να υπάρχει και με τη μόρφωση σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας 5% [rs (600)=-0.09, p=0.03]. Άρα οι λιγότερο μορφωμένοι παραγωγοί τείνουν να ενημερώνονται περισσότερο από τις Ο.Π. ή οι περισσότερο μορφωμένοι τείνουν να ενημερώνονται λιγότερο από τις Ο.Π. Τέλος, στατιστικώς σημαντική θετική συσχέτιση βρέθηκε να υπάρχει με το ΕΓΕ σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας 1% [rs (600)=0.19, p<0.001]. Αυτό σημαίνει ότι οι παραγωγοί που πληροφορούνται περισσότερο από τις Ο.Π. είναι περισσότερο πιθανόν να έχουν υψηλότερο ΕΓΕ και αντίστροφα.

Συμπερασματικά, με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας του ΙΓΕ, αρκετοί παραγωγοί δηλώνουν ικανοποιημένοι από την πληροφόρηση που τους παρέχουν οι Ο.Π. και, ανεξάρτητα από τον αν είναι ή δεν είναι μέλη σε Ο.Π., θεωρούν ότι ο ρόλος των τελευταίων στην ενημέρωσή τους είναι πολύ σημαντικός. Τέλος, από την επεξεργασία των αποτελεσμάτων φαίνεται ότι οι μικρότερης ηλικίας ή λιγότερο μορφωμένοι παραγωγοί τείνουν να ενημερώνονται περισσότερο από τις Ο.Π., ενώ, παράλληλα, αυτοί που ενημερώνονται από τις οργανώσεις τείνουν να έχουν υψηλότερα εισοδήματα.

Το κινητό τηλέφωνο ως μέσο πληροφόρησης και δικτύωσης των παραγωγών

Γιώργος Αδαμίδης, ΑΛΓΕ, Γιώργος Παπαδαυίδ, ΛΓΕ Α’ και Ανδρέας Στυλιανού, ΛΓΕ

Το κινητό τηλέφωνο αποτελεί, ίσως, την πιο διαδεδομένη Τεχνολογία Πληροφορίας και Επικοινωνιών στον αγροτικό κόσμο. Αυτό, πιθανόν να οφείλεται στις πολλαπλές δυνατότητες που παρέχει με σχετικά χαμηλό κόστος, όπως η μεταφορά πληροφοριών μέσω φωνής, γραπτού μηνύματος, εικόνας και βίντεο. Ο Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών, μέσα στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου «Η Κοινωνία της Πληροφορίας: Ενημέρωση αγροτών μέσω νέων Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών», πραγματοποίησε μία έρευνα πεδίου, με στόχο τη μελέτη της χρήσης του κινητού τηλεφώνου ως μέσου επικοινωνίας και μεταφοράς πληροφοριών, καθώς και πώς και σε ποιο βαθμό αξιοποιείται από τους Κύπριους αγρότες.

Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι πέραν του 97% των αγροτών χρησιμοποιούν το κινητό τηλέφωνο ως πηγή αγροτικής πληροφόρησης, ενώ ακολουθεί η άντληση πληροφοριών από άλλους γεωργούς καιαπό λειτουργούς των Γεωργικών Εφαρμογών, όπως φαίνεται στην Εικόνα 1. Επίσης, φάνηκε ότι η κύρια χρήση του κινητού τηλεφώνου είναι ως μέσου επικοινωνίας, ενώ ακολουθεί η χρήση του ως ημερολόγιο/υπενθυμίσεις, για αποστολή γραπτών μηνυμάτων και σε λιγότερο βαθμό για λήψη φωτογραφιών/βίντεο, για αποστολή email και για περιήγηση στον παγκόσμιο ιστό ή τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης.

Εικόνα 1. Πηγές αγροτικής πληροφόρησης

Από την ανάλυση που έγινε, βρέθηκε ότι δεν υπάρχουν στατιστικώς σημαντικές διαφορές μεταξύ των επιπέδων της μόρφωσης ως προς τη χρήση του κινητού τηλεφώνου, αλλά ούτε και μεταξύ των γεωργών και κτηνοτρόφων. Δηλαδή, το μορφωτικό επίπεδο δεν παίζει κάποιο ρόλο στον βαθμό που οι αγρότες χρησιμοποιούν το κινητό τηλέφωνο. Επίσης, κανένα ρόλο στον βαθμό χρήσης του κινητού δεν παίζει ούτε και η παραγωγική κατεύθυνση, αν δηλαδή ο αγρότης είναι γεωργός ή κτηνοτρόφος. Αξιοσημείωτο αναφοράς είναι το πολύ μεγάλο ποσοστό (πέραν του 93%) των παραγωγών που εκδήλωσαν ενδιαφέρον και εξέφρασαν την ανάγκη να ενημερώνονται μέσω κινητού τηλεφώνου, όπως φαίνεται στην Εικόνα 2. Σίγουρα όμως χρειάζεται επιπλέον έρευνα για να προσδιοριστούν οι κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη χρήση και χρησιμότητα του κινητού τηλεφώνου, αλλά και για την περαιτέρω αξιοποίησή του με βάση τις ανάγκες των αγροτών.

Εικόνα 2. Θα σας ενδιέφερε να λαμβάνετε αγροτική πληροφόρηση μέσω κινητού τηλεφώνου;

Πέραν της γνωστής χρήσης του κινητού τηλεφώνου ως μέσου επικοινωνίας, με την εξέλιξη της τεχνολογίας και την εξάπλωση των γνωστών πλέον «έξυπνων τηλεφώνων» ή smartphones, οι γεωργοί μας μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν ποικιλοτρόπως και να αξιοποιήσουν τις πραγματικά μεγάλες δυνατότητες που έχουν στο χέρι τους κρατώντας ένα smartphone.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη κάποιες αρμόδιες υπηρεσίες ενημερώνουν τους αγρότες μας μέσω SMS (γραπτού μηνύματος) για διαλέξεις ή εκπαιδεύσεις που διοργανώνονται για αγροτικά θέματα, ακόμα και για υπενθυμίσεις για τη συμπλήρωση αιτήσεων ή για άλλα σχετικά θέματα. Τα τελευταία δύο χρόνια το Τμήμα Γεωργίας αξιοποιεί την επικοινωνία μέσω κινητού τηλεφώνου με αποστολή ηλεκτρονικών μηνυμάτων σε γεωργοκτηνοτρόφους για πληροφόρηση σε διάφορα θέματα όπως:

  • Για τα μέτρα και καθεστώτα του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (για την ημερομηνία υποβολής των αιτήσεων, για τα αναγκαία πιστοποιητικά κ.τ.λ.).
  • Για τις κεφαλικές επιδοτήσεις.
  • Για ενημερωτικές συγκεντρώσεις, εκπαιδεύσεις, εκπαιδευτικές εκδρομές.
  • Για αντιμετώπιση εχθρών και ασθενειών.
  • Υπενθύμιση για διάφορες υποχρεώσεις των γεωργών ή κτηνοτρόφων π.χ. πληρωμή ενοικίων για κτηνοτροφικά οικόπεδα, προσκόμιση κατάλληλων πιστοποιητικών κ.τ.λ.

Επίσης, οι αγρότες μας μπορούν να αξιοποιήσουν διαδικτυακές εφαρμογές και υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, όχι μόνο για να δικτυωθούν, αλλά και για να προωθήσουν τα προϊόντα τους. Επιπρόσθετα, τα σύγχρονα κινητά τηλέφωνα διαθέτουν ενσωματωμένες ψηφιακές κάμερες, με τις οποίες οι αγρότες μπορούν να βγάλουν φωτογραφίες και να τραβήξουν βίντεο, για παράδειγμα ενός φύλλου ή καρπού στο οποίο έχουν εντοπίσει κάποια ασθένεια ή απλά έχουν παρατηρήσει κάτι και να στείλουν αυτή τη φωτογραφία ή το βίντεο μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (e-mail) ή μηνύματος σε ένα γεωπόνο ή σε ένα Λειτουργό των επαρχιακών γραφείων του Τμήματος Γεωργίας ζητώντας την άποψη ή τη βοήθειά του.

Τέλος, να αναφέρουμε ότι στα σύγχρονα κινητά τηλέφωνα, smartphones, μπορούν να εγκαταστήσουν κάποια εφαρμογή, τα γνωστά applications ή apps. Ως παράδειγμα, να αναφέρουμε μία εφαρμογή που αναπτύχθηκε μέσα στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου ΥΔΩΡ, στο οποίο συμμετείχε λειτουργός του ΙΓΕ. Το πιο πάνω έργο, είχε σκοπό την άμεση ειδοποίηση και ενημέρωση των γεωργών για τη βέλτιστη κατανάλωση νερού για αρδευτικούς σκοπούς, μέσω των άμεσων αποτελεσμάτων από τη συνδυασμένη χρήση δορυφορικών και μετεωρολογικών δεδομένων. Η πρωτότυπη αυτή εφαρμογή συνδυάζει τεχνικές δορυφορικής τηλεπισκόπισης και τεχνικές τηλεπικοινωνιών. Το αποτέλεσμα είναι μία λογισμική εφαρμογή κινητού τηλεφώνου, από την οποία μπορεί με πολύ εύκολο τρόπο ο παραγωγός να αντλήσει πληροφορίες σχετικά με την άρδευση των καλλιεργειών του, πάντα σε σχέση με την έκταση και το στάδιό της. Σχετικές είναι οι Εικόνες 3 και 4.

Εικόνα 3. ΥΔΩΡ mobile app

Εικ. 4 Χάρτης εξατμισοδιαπνοής περιοχής ενδιαφέροντος μέσω δορυφορικής τηλεπισκόπησης

Άρα, με βάση τα όσα έχουν προαναφερθεί, θεωρείται ότι τα κινητά τηλέφωνα δεν περιορίζονται μόνο στη χρήση τους ως μέσου επικοινωνίας, αλλά έχουν πλέον πολλαπλές δυνατότητες άντλησης και διάδοσης πληροφοριών, αλλά και δικτύωσης, τις οποίες ο κάθε γεωργός μπορεί να αξιοποιήσει προς όφελός του. Τα ηλεκτρονικά μηνύματα sms θεωρούνται ένα χρήσιμο, γρήγορο και φτηνό μέσω πληροφόρησης, το οποίο πρέπει όμως να χρησιμοποιείται προσεκτικά στις περιπτώσεις που χρειάζεται και δεν πρέπει να υποκαθιστά άλλες μεθοδολογίες, αλλά να διαδραματίζει συμπληρωματικό ρόλο στον παροχή πληροφοριών προς τους αγρότες.