Διαδικτυακή Εφαρμογή Υπολογισμού Κόστους Παραγωγής, Κέρδους και Τιμής Πώλησης Προϊόντων

Ανδρέας Στυλιανού
Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών
Κλάδος Αγροτικής ΑνάπτυξηςΙνστιτούτο Γεωργικών Ερευνων



Στο πλαίσιο του στρατηγικού στόχου για μεταφορά της γνώσης με αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχει το διαδίκτυο, ο Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών (ΙΓΕ) προχώρησε στη δημιουργία μίας καινοτόμου διαδικτυακής εφαρμογής. Η εφαρμογή αφορά στον εύκολο και γρήγορο υπολογισμό του κόστους παραγωγής, του κέρδους και της τιμής πώλησης απλού προϊόντος (π.χ. ντοματοκαλλιέργεια).

Η αναγκαιότητα του εργαλείου προκύπτει από το γεγονός ότι η κοστολόγηση και τιμολόγηση των αγροτικών προϊόντων αποτελεί (ή θα πρέπει να αποτελεί) βασική αρχή για τους Κύπριους αγρότες και για τις αγροτικές επιχειρήσεις. Μέσα από το εργαλείο αυτό παρέχεται η ευκαιρία στους χρήστες να υπολογίζουν με σχετική ευκολία τις δαπάνες, το κόστος ανά μονάδα προϊόντος, το πραγματικό περιθώριο κέρδους και την τιμή πώλησης του προϊόντος που παράγουν ή επιθυμούν να παραγάγουν. Επιπρόσθετα, η εφαρμογή μπορεί να χρησιμοποιηθεί και από ερευνητές, φοιτητές, μελετητές, κρατικούς φορείς και γενικά από οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο με πολύ βασικές γνώσεις υπολογιστών και διαδικτύου.

Σημειώνεται ότι τα αποτελέσματα (π.χ. περιθώριο κέρδους, τιμή πώλησης, κλπ.) που υπολογίζει η διαδικτυακή εφαρμογή, στηρίζονται σε δεδομένα που εισάγει ο χρήστης και όχι σε τυποποιημένα/ προκαθορισμένα δεδομένα. Με αυτό τον τρόπο, παρέχεται ευελιξία στον χρήστη να εισάγει τα δικά του δεδομένα τα οποία διαφέρουν από εκμετάλλευση σε εκμετάλλευση. Στο κάτω μέρος της εφαρμογής δίνονται γενικές και ειδικές οδηγίες/ διευκρινίσεις, οι οποίες κατευθύνουν για ορθή χρήση της εφαρμογής.

Η διαδικτυακή εφαρμογή περιλαμβάνει δύο επιμέρους υπολογιστές οι οποίοι λειτουργούν ως εξής:

Υπολογιστής 1: Ο χρήστης εισάγει τις δαπάνες, τον όγκο της παραγωγής και την τιμή πώλησης ανά μονάδα (π.χ. κιλό) προϊόντος. Ακολούθως, πατώντας το κουμπί «Αποτέλεσμα», υπολογίζονται αυτόματα οι συνολικές δαπάνες, το κόστος παραγωγής ανά μονάδα προϊόντος (ευρώ ανά κιλό), το κέρδος σε χρηματική και ποσοστιαία μορφή, και το πραγματικό περιθώριο κέρδους ως ποσοστό. Ο χρήστης μπορεί να μηδενίσει τον υπολογιστή πατώντας το κουμπί «Επαναφορά». Γίνεται σύσταση όπως ο Υπολογιστής 1 χρησιμοποιείται στις περιπτώσεις που η τιμή πώλησης καθορίζεται από τρίτους (π.χ. χονδρέμπορες).

Υπολογιστής 2: Ο χρήστης εισάγει τις δαπάνες, τον όγκο παραγωγής και το επιθυμητό ή επιτρεπτό περιθώριο κέρδους (π.χ. 10%). Ακολούθως, πατώντας το κουμπί «Αποτέλεσμα», υπολογίζονται αυτόματα οι συνολικές δαπάνες, το κόστος παραγωγής ανά μονάδα προϊόντος (ευρώ ανά κιλό), το κέρδος σε χρηματική και ποσοστιαία μορφή, και η τιμή πώλησης ανά μονάδα προϊόντος. Ο χρήστης μπορεί να μηδενίσει τον υπολογιστή πατώντας το κουμπί «Επαναφορά». Γίνεται σύσταση όπως ο Υπολογιστής 2 χρησιμοποιείται στις περιπτώσεις που ο χρήστης έχει τη δυνατότητα να καθορίζει το περιθώριο κέρδους του και κατ’ επέκταση την τιμή πώλησης, λαμβάνοντας υπόψη το κόστος παραγωγής, τον ανταγωνισμό και τις συνθήκες της αγοράς.

Pricing tool web app


Η εν λόγω εφαρμογή είναι ελεύθερα προσβάσιμη στην ιστοσελίδα του ΙΓΕ (http://news.ari.gov.cy/pricing-tool.html).

Βρίσκεται επίσης στη διεύθυνση http://news.ari.gov.cy/ariapp.html?ver_2 μαζί με άλλες τέσσερις εφαρμογές που έχει αναπτύξει το ΙΓΕ και αφορούν (α) τον Υπολογισμό Λιπασμάτων για Υδρολίπανση, (β) τις Υδατικές Ανάγκες Καλλιεργειών, (γ) την Απομάκρυνση Αζώτου από τις καλλιέργειες και (δ) την Οικονομική και Φυσική Παραγωγικότητα νερού των κύριων καλλιεργειών.


Νέα διαδικτυακή εφαρμογή του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών

Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης
Κλάδος Φυσικοί Πόροι και Περιβάλλον

Νέα διαδικτυακή εφαρμόγή με τίτλο
«Οικονομική Παραγωγικότητα και Φυσική Παραγωγικότητα νερού κύριων καλλιεργειών στην Κύπρο»

Στα πλαίσια της μελέτης «Διαχείριση υδάτινων πόρων και αναδιάρθρωση καλλιεργειών», έχει δημιουργηθεί μια απλή εφαρμογή η οποία παρέχει τη δυνατότητα στο χρήστη να αλλάζει την απόδοση των καλλιεργειών ή/και την τιμή πώλησης, οπότε μεταβάλλεται ανάλογα η οικονομική ή/και η φυσική παραγωγικότητα του νερού άρδευσης. Επιπρόσθετα, εμφανίζεται η ομαδοποίηση των καλλιεργειών σε χαμηλής, μέτριας, ψηλής και πολύ υψηλής οικονομικής παραγωγικότητας νερού με βάση τους υπολογισμούς της μελέτης.


Το Δίκτυο Γεωργικής Λογιστικής Πληροφόρησης στην Κύπρο

Σταυρούλα Ιωάννου
Μαριάνθη Γιαννακοπούλου

Εισαγωγή

Tο Δίκτυο Γεωργικής Λογιστικής Πληροφόρησης (ΔΙΓΕΛΠ) αποτελεί συμβατική υποχρέωση των Κρατών Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), με βάση τον Κανονισμό (EC) 79/65 και όλες τις κατοπινές τροποποιήσεις του. Αποτελεί ολοκληρωμένο σύστημα συλλογής λογιστικών πληροφοριών, όσον αφορά τις δραστηριότητες των γεωργικών και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων και καλύπτει όλο το φάσμα των γεωργικών και κτηνοτροφικών δραστηριοτήτων που λαμβάνουν χώρα σε μια εκμετάλλευση, καθώς και ορισμένες μη γεωργικές δραστηριότητες, όπως είναι ο αγροτουρισμός, η δασοπονία, κλπ.

Η συλλογή των πληροφοριών γίνεται σε ετήσια βάση, από αντιπροσωπευτικό δείγμα γεωργών. Αφορά φυσικά και διαρθρωτικά χαρακτηριστικά της εκμετάλλευσης όπως την καλλιεργούμενη έκταση, τον αριθμό ζωικού κεφαλαίου, το εργατικό δυναμικό της εκμετάλλευσης, καθώς επίσης οικονομικά και λογιστικά στοιχεία, όπως οι επιδοτήσεις που λαμβάνει μια εκμετάλλευση, τα έσοδα και τα έξοδα της.

Η συμμετοχή των γεωργών και κτηνοτρόφων στο δείγμα είναι εθελοντική. Οι πληροφορίες που συλλέγονται είναι εμπιστευτικές και διατίθενται μόνο στη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας της ΕΕ.

Στόχοι

Το ΔΙΓΕΛΠ χρησιμεύει ως εργαλείο συλλογής πληροφοριών με κύριους στόχους:

  1. Την εκτίμηση του Γεωργικού Εισοδήματος στα κράτη-μέλη.
  2. Τη μελέτη των επιπτώσεων της εκάστοτε εφαρμοζόμενης Πολιτικής της ΕΕ στον τομέα της γεωργίας / κτηνοτροφίας.

Λειτουργία

Η λειτουργία του ΔΙΓΕΛΠ ρυθμίζεται από:

  1. Την Κοινοτική Επιτροπή του ΔΙΓΕΛΠ, η οποία παρακολουθεί την εφαρμογή του προγράμματος σε όλα τα κράτη μέλη και είναι υπεύθυνη για τη νομοθεσία και την παροχή της κατάλληλης πληροφόρησης στα αρμόδια όργανα της ΕΕ Στην Κοινοτική Επιτροπή συμμετέχουν εκπρόσωποι από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ Εκπρόσωπος της Κύπρου είναι το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών (ΙΓΕ).

  2. Την Εθνική Επιτροπή, η οποία είναι υπεύθυνη για την έγκριση του σχεδίου επιλογής των γεωργικών και κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων που συμμετέχουν στο δείγμα. Στην Κύπρο είναι επταμελής και προοδεύεται από το ΙΓΕ. Σε αυτή συμμετέχουν με εκπροσώπους το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Αγροτικής Ανάπτυξης, η Στατιστική Υπηρεσία, η Γενική Διεύθυνση Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, Συντονισμού και Ανάπτυξης, το Τμήμα Γεωργίας, ο Κυπριακός Οργανισμός Αγροτικών Πληρωμών και το Γενικό Λογιστήριο.

Πεδίο παρατηρήσεων

Πεδίο παρατηρήσεων του ΔΙΓΕΛΠ αποτελούν όλες οι εμπορικές γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις. Σύμφωνα με το κοινοτικό κεκτημένο, εμπορική θεωρείται η εκμετάλλευση, η οποία εμπορεύεται μέρος της παραγωγής της, είναι αρκετά μεγάλη, ώστε να εξασφαλίζει στον κάτοχό της ικανοποιητικό εισόδημα που να μπορεί να στηρίξει την οικογένεια του και ξεπερνά ένα ελάχιστο Οικονομικό Μέγεθος.

Κριτήριο οικονομικού μεγέθους της εκμετάλλευσης είναι η Τυπική Απόδοση1 (Τ.Α.) που ορίζεται ως η αξία του παραγόμενου προϊόντος ανά εκτάριο ή ζώο. Στην Κύπρο, επιλέξιμες για συμμετοχή στο δείγμα είναι οι εκμεταλλεύσεις με οικονομικό μέγεθος τουλάχιστον 3 Ευρωπαϊκών Μονάδων Μεγέθους (ΕΜΜ), δηλαδή Τ.Α. >= 4000€.

Επιλογή του δείγματος

Η επιλογή του δείγματος γίνεται με τη μέθοδο της τυχαίας στρωματοποιημένης δειγματοληψίας. Πεδίο παρατήρησης αποτελούν όλες οι εγγεγραμμένες στην Απογραφή Γεωργίας γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις. Επιλέξιμη θεωρείται η εκμετάλλευση η οποία πληροί τα παρακάτω κριτήρια:

  1. Το κριτήριο της Περιφέρειας (region): Για σκοπούς του ΔΙΓΕΛΠ, η ΕΕ διαιρείται, μετά την ένταξη της Κροατίας (την 1η Ιουλίου του 2013), σε 138 περιφέρειες, με την Κύπρο να θεωρείται ως μία περιφέρεια με κωδικό 740.

  2. Το κριτήριο του Οικονομικού Μεγέθους, το οποίο υπολογίζεται με βάση το σύνολο των τυπικών αποδόσεων όλων των πρωτογενών προϊόντων της εκμετάλλευσης και υπερβαίνει τα 4.000.

  3. Το κριτήριο του Τύπου Εκμετάλλευσης, το οποίο ορίζεται με βάση το ποσοστό συμμετοχής ενός κλάδου παραγωγής ή συνδυασμού περισσότερων κλάδων στη Συνολική Τυπική Απόδοση της εκμετάλλευσης.

Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται η ομοιογένεια των γεωργοκτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων σε όλα τα Κράτη – Μέλη της ΕΕ .

Πρακτική εφαρμογή

Στην αρχή κάθε ημερολογιακού έτους, πραγματοποιούνται από το προσωπικό του ΔΙΓΕΛΠ κατ’ ιδίαν επισκέψεις στους γεωργούς και κτηνοτρόφους που συμμετέχουν στο δείγμα για τη διεξαγωγή της απογραφής έναρξης, βάση του Δελτίου Απογραφής του ΔΙΓΕΛΠ. Κατά τη διάρκεια του έτους πραγματοποιούνται επισκέψεις στους γεωργούς / κτηνοτρόφους του δείγματος, όπου γίνεται λεπτομερής καταγραφή των κινήσεων της εκμετάλλευσης του τρέχοντος έτους. Οι κινήσεις αυτές αφορούν το εργατικό δυναμικό, το φυτικό και ζωικό κεφάλαιο καθώς και τα έσοδα και τα έξοδα της εκμετάλλευσης. Τέλος το Δεκέμβριο διεξάγεται η Απογραφή λήξης με κατ’ ιδίαν πάλι επισκέψεις στους γεωργούς και κτηνοτρόφους.

Στη συνέχεια, τα στοιχεία, αφού τύχουν της κατάλληλης επεξεργασίας, αποστέλλονται διαδικτυακά στη βάση δεδομένων της ΕΕ (12 μήνες μετά τη λήξη του ημερολογιακού έτους) και ακολουθούν έλεγχοι στη βάση της ΕΕ.

Αποτελέσματα

Το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών εφαρμόζει το ΔΙΓΕΛΠ από το 2004. Με βάση την ανάλυση των στοιχείων του ΔΙΓΕΛΠ από το 2004 μέχρι και το 2012 προκύπτουν τα παρακάτω τυπικά αποτελέσματα:

Πίνακας 1: Τυπικά αποτελέσματα για τη μέση εκμετάλλευση του Δικτύου Γεωργικής Λογιστικής Πληροφόρησης

Όπως προκύπτει από τον πιο πάνω πίνακα, η μέση καλλιεργούμενη έκταση ανά εκμετάλλευση στην Κύπρο μειώθηκε από 9,58 εκτάρια (2004) σε 9,04 εκτάρια (2012) και παραμένει η δεύτερη μικρότερη σε μέγεθος έκταση, μετά τη Μάλτα (2,62 εκτάρια). Η αντίστοιχη μέση έκταση των ΕΕ27 για το 2012 ήταν 32,7 εκτάρια. Το μέσο συνολικό γεωργικό εισόδημα στα ΕΕ27 ήταν €71.245 έναντι € 39.506 στην Κύπρο (2012). Το μέσο καθαρό γεωργικό εισόδημα των ΕΕ27 ανήλθε στα €19.580 (2012), ενώ της Κύπρου υπολογίστηκε περίπου στο μισό αυτού, δηλαδή € 9.573. Επίσης, οι κυπριακές γεωργικές εκμεταλλεύσεις εμφανίζουν διπλάσια έξοδα και τριπλάσιες ώρες εργασίας ανά εκτάριο σε σύγκριση με το μέσο όρο των ΕΕ27.

Το οικονομικό μέγεθος των κυπριακών γεωργικών εκμεταλλεύσεων αυξήθηκε κατά 0,3% την περίοδο 2004 – 2012. Επίσης, ο μέσος όρος της καλλιεργούμενης γεωργικής γης μειώθηκε κατά 5,6%. Το ακαθάριστο γεωργικό εισόδημα παρέμεινε σχεδόν το ίδιο (+0,1%), ενώ οι δαπάνες αυξήθηκαν κατά 14%. Τέλος, το καθαρό γεωργικό εισόδημα αυξήθηκε κατά 60%, ως αποτέλεσμα των επιδοτήσεων που χορηγούνται στους γεωργούς.

Όλα τα αποτελέσματα του ΔΙΓΕΛΠ που αφορούν την Κύπρο δημοσιεύονται, μαζί με αυτά των υπολοίπων κρατών μελών, στη σχετική ιστοσελίδα της Κοινοτικής Επιτροπής του ΔΙΓΕΛΠ.

1 Τυπική Απόδοση είναι το γινόμενο της απόδοσης σε κιλά ανά εκτάριο/ ζώο επί τη μέση τιμή ανά κιλό.
2 1 ΜΑΕ θεωρείται η εργασία 2080 ωρών που προσφέρει ένα άτομο κατά τη διάρκεια ενός ημερολογιακού έτους και σε καθεστώς πλήρους απασχόλησης.

24-02-2015. Ραδιοφωνική εκπομπή Ώρα της Υπαίθρου – «Ο ρόλος των Ομάδων/Οργανώσεων Παραγωγών στην πληροφόρηση των αγροτών » (Ανδρέας Στυλιανού)

Απόσπασμα από την ραδιοφωνική εκπομπή του ΡΙΚ Ωρα της Υπαίθρου

Ο ρόλος των Ομάδων/Οργανώσεων Παραγωγών στην πληροφόρηση των αγροτών

Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε στο Περιοδικό ΑΓΡΟΤΗΣ, Τεύχος 465 Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου 2014
Ανδρέας Στυλιανού (ΛΓΕ), Γιώργος Αδαμίδης (ΑΛΓΕ)
Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης

Οι Ομάδες/Οργανώσεις Παραγωγών (Ο.Π.) μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην προσαρμογή και στον προγραμματισμό της παραγωγής με βάση τις απαιτήσεις της αγοράς (εγχώριας και ξένης), στη διευκόλυνση της διάθεσης των προϊόντων, στην εφαρμογή κοινών κανόνων παραγωγής, κυρίως σε θέματα ποιότητας, προστασίας του περιβάλλοντος, εφαρμογής συστημάτων ολοκληρωμένης και βιολογικής παραγωγής, αλλά και στη δημιουργία κλίματος οικονομίας νερού. Γενικότερα, με την οργάνωση, οι αγρότες (γεωργοί και κτηνοτρόφοι) μπορούν να έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες που απαιτούνται για να παράγουν, να προσθέτουν αξία και να εμπορεύονται τα προϊόντα τους. Με βάση τα πιο πάνω, οι Ο.Π. μπορούν να αποτελέσουν σημαντικότατο εργαλείο σωστής πληροφόρησης των αγροτών.

Ο Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών (ΙΓΕ), αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητα των Ο.Π. για την έγκυρη και έγκαιρη ενημέρωση των αγροτών, πραγματοποίησε σχετική έρευνα. Στο πλαίσιο της έρευνας καταρτίστηκε τυχαίο στρωματοποιημένο δείγμα από όλες τις περιοχές της ελεύθερης Κύπρου και συντάχθηκε δομημένο ερωτηματολόγιο, το οποίο περιείχε ερωτήσεις σχετικές με την πληροφόρηση των αγροτών από τις Ο.Π. Ακολουθήθηκε η διαδικασία των προσωπικών συνεντεύξεων που είχε ως αποτέλεσμα τη συλλογή 602 πλήρως συμπληρωμένων ερωτηματολογίων (n=602). Τα κοινωνικοοικονομικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων παρουσιάζονται στον Πίνακα 1.

Πίνακας 1. Kοινωνικοοικονομικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά των συμμετεχόντων

Από τον παραπάνω πίνακα προκύπτει ότι η πλειονότητα (53%) των συμμετεχόντων ανήκει στην ηλικιακή κατηγορία από 40 έως 61 ετών, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό (49,2%) είναι απόφοιτοι λυκείου. Επιπρόσθετα, σχεδόν το 71% του δείγματος είναι γεωργοί και οι περισσότεροι (26,2%) δραστηριοποιούνται στην επαρχία Λεμεσού, ακολουθούμενη από τη Λευκωσία (23,4%), τη Λάρνακα (24,1%), την Πάφο (17,3%) και την Αμμόχωστο (9%). Σχετικά με το Ετήσιο Γεωργικό Εισόδημα (ΕΓΕ), το μεγαλύτερο ποσοστό (25,2%) του δείγματος ανήκει στην κατηγορία ≤5.000 ευρώ, ενώ το 23,1% στην κατηγορία ≥30.001 ευρώ. Τέλος, ένα σημαντικό ποσοστό (44,5%) των συμμετεχόντων είναι μέλη σε κάποια Ο.Π.

Σχετικά με την πληροφόρησή τους από τις Ο.Π. και λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο του δείγματος (n=602), το 59,1% των παραγωγών δηλώνει ότι δεν ενημερώνεται καθόλου από τις Ο.Π., το 14,6% ενημερώνεται λίγο, το 12,3% αρκετά, το 9,8% πολύ και το 4,2% πάρα πολύ. Από την άλλη, από τους παραγωγούς που είναι μέλη σε Ο.Π. (n=268), το 19,8% δεν ενημερώνεται καθόλου από αυτές, ενώ οι υπόλοιποι (80,2%) λαμβάνουν κάποιου είδους πληροφόρηση (λίγη, αρκετή, πολύ, πάρα πολύ) από τις οργανώσεις στις οποίες ανήκουν (Διάγραμμα 1).

Διάγραμμα 1. Βαθμός πληροφόρησης από τις Ο.Π. του συνολικού δείγματος (n=602) και των μελών των Ο.Π. (n=268).

Παρ’ όλα αυτά και ανεξάρτητα από το αν ένας παραγωγός είναι ή δεν είναι μέλος σε Ο.Π., το 58,3% του δείγματος θεωρεί ότι ο ρόλος των Ο.Π. στην ενημέρωσή τους είναι (ή θα μπορούσε να είναι) πολύ σημαντικός, ενώ το 17,3% πιστεύει ότι ο ρόλος των Ο.Π στην ενημέρωσή τους δεν είναι καθόλου σημαντικός.

Αναφορικά με την αποτελεσματικότητα των Ο.Π. ως μέσο ενημέρωσης των αγροτών, το 34,1% του δείγματος θεωρεί τις Ο.Π. αποτελεσματικές ως προς την πληροφόρηση που τους παρέχει, ενώ ανάμεσα σε 13 πηγές πληροφόρησης, οι Ο.Π. κατατάσσονται στην 7η θέση (Διάγραμμα 2).

Διάγραμμα 2. Αποτελεσματικότητα των Ο.Π. ως μέσο ενημέρωσης ανάμεσα σε 13 πηγές πληροφόρησης (n=602).

Σε ερώτηση κατά πόσον η πληροφόρηση που έλαβαν από τις Ο.Π. τούς έχει επηρεάσει θετικά, δηλαδή να καινοτομήσουν, να εισαγάγουν νέες τεχνολογίες και να εφαρμόσουν ερευνητικά αποτελέσματα, η πλειοψηφία (52,3%) των ερωτηθέντων δήλωσε «καθόλου», το 12,1% «λίγο», το 6% «μέτρια», το 20,6% «πολύ» και το 9% δήλωσε «άγνοια». Τα αντίστοιχα ποσοστά για τα μέλη των Ο.Π. (n=268) διαφέρουν σημαντικά, αφού το 24,6% απάντησε «καθόλου», το 20,5% «λίγο», το 11,2% «μέτρια», το 43,3% «πολύ» και το 0,4% απάντησε ότι δεν γνωρίζει.

Επιπρόσθετα, οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να επιλέξουν ανάμεσα σε 13 πηγές πληροφόρησης (βλ. Διάγραμμα 2), αυτές με τις οποίες πιστεύουν ότι διαδίδεται καλύτερα (έγκαιρα και έγκυρα) η πληροφόρηση. Οι Ο.Π. επιλέχθηκαν από το 34,6% του δείγματος (n=602). Το ποσοστό αυτό στα μέλη των Ο.Π. (n=268) αγγίζει το 57,1%.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι από τους αγρότες που είναι μέλη σε Ο.Π. (n=268), το 21,6% δηλώνουν ότι δεν είναι καθόλου ικανοποιημένοι από την πληροφόρηση που τους παρέχουν οι οργανώσεις τους, ενώ ένα αρκετά σημαντικό ποσοστό (34,7%) δηλώνει πολύ ικανοποιημένο. Οι υπόλοιποι απάντησαν ότι είναι λίγο ικανοποιημένοι (28,4%), μέτρια ικανοποιημένοι (14,6%) και ένα πολύ μικρό ποσοστό δήλωσε άγνοια (0.7%) (Πίνακας 2).

Πίνακας 2. Ικανοποίηση από την πληροφόρηση που παρέχουν οι Ο.Π. στα μέλη τους.

Για να εξεταστεί κατά πόσον υπάρχει στατιστικώς σημαντική συσχέτιση μεταξύ της ενημέρωσης από τις Ο.Π. (καθόλου, λίγο, αρκετά, πολύ, πάρα πολύ) και της ηλικίας, της μόρφωσης και του ΕΓΕ, χρησιμοποιήθηκε ο συντελεστής συσχέτισης του Spearman (rs). Βρέθηκε ότι υπάρχει στατιστικώς σημαντική αρνητική συσχέτιση μεταξύ της ενημέρωσης από τις Ο.Π. και της ηλικίας σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας 1% [rs (600)=-0.12, p=0.004]. Άρα μπορούμε να πούμε ότι οι μεγαλύτερης ηλικίας παραγωγοί τείνουν να ενημερώνονται λιγότερο από τις Ο.Π. ή οι μικρότερης ηλικίας παραγωγοί τείνουν να ενημερώνονται περισσότερο από τις Ο.Π. Επίσης, στατιστικώς σημαντική αρνητική συσχέτιση βρέθηκε να υπάρχει και με τη μόρφωση σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας 5% [rs (600)=-0.09, p=0.03]. Άρα οι λιγότερο μορφωμένοι παραγωγοί τείνουν να ενημερώνονται περισσότερο από τις Ο.Π. ή οι περισσότερο μορφωμένοι τείνουν να ενημερώνονται λιγότερο από τις Ο.Π. Τέλος, στατιστικώς σημαντική θετική συσχέτιση βρέθηκε να υπάρχει με το ΕΓΕ σε επίπεδο στατιστικής σημαντικότητας 1% [rs (600)=0.19, p<0.001]. Αυτό σημαίνει ότι οι παραγωγοί που πληροφορούνται περισσότερο από τις Ο.Π. είναι περισσότερο πιθανόν να έχουν υψηλότερο ΕΓΕ και αντίστροφα.

Συμπερασματικά, με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας του ΙΓΕ, αρκετοί παραγωγοί δηλώνουν ικανοποιημένοι από την πληροφόρηση που τους παρέχουν οι Ο.Π. και, ανεξάρτητα από τον αν είναι ή δεν είναι μέλη σε Ο.Π., θεωρούν ότι ο ρόλος των τελευταίων στην ενημέρωσή τους είναι πολύ σημαντικός. Τέλος, από την επεξεργασία των αποτελεσμάτων φαίνεται ότι οι μικρότερης ηλικίας ή λιγότερο μορφωμένοι παραγωγοί τείνουν να ενημερώνονται περισσότερο από τις Ο.Π., ενώ, παράλληλα, αυτοί που ενημερώνονται από τις οργανώσεις τείνουν να έχουν υψηλότερα εισοδήματα.

Προσδιοριστικοί Παράγοντες της Χρήσης Ηλεκτρονικού Υπολογιστή και Διαδικτύου από τον Αγροτικό Πληθυσμό της Κύπρου

Γεώργιος Αδαμίδης*, Ανδρέας Στυλιανού*, Πέτρος Κ. Κοσμάς**, Κωνσταντίνος Δ. Αποστολόπουλος***
*Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών (Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης), Λευκωσία, Κύπρος, e-mail: gadamides@ari.gov.cy , a.stylianou@.ari.gov.cy
**Ειδικός Επιστήμονας, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΤΕΠΑΚ), Λεμεσός, Κύπρος, e-mail: pkosmas1981@gmail.com
***Καθηγητής Χαροκοπείου Πανεπιστημίου (Εργαστήριο Ανθρωποοικολογίας και Αγροτικής Οικονομίας), Αθήνα, Ελλάς, e-mail: capost@hua.gr

Περίληψη
Το άρθρο αυτό εξετάζει τους παράγοντες που επηρεάζουν τη χρήση του Η/Υ και του διαδικτύου από τους Κύπριους παραγωγούς, χρησιμοποιώντας δεδομένα από 526 γεωργούς και κτηνοτρόφους που επιλέχθηκαν με τη μέθοδο της τυχαίας στρωματοποιημένης δειγματοληψίας. Χρησιμοποιούνται μοντέλα logit για να εξεταστούν τα κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά των Κυπρίων παραγωγών, που πιθανόν να επηρεάζουν τη χρήση ή μη του Η/Υ και του διαδικτύου. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το 60,6% των ερωτηθέντων χρησιμοποιούν Η/Υ και το 54,2% χρησιμοποιούν το διαδίκτυο. Από την ανάλυση των μοντέλων logit προέκυψε ότι η χρήση των δύο τεχνολογιών επηρεάζεται σημαντικά από παράγοντες όπως είναι η ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο, το εισόδημα, ο τύπος της αγροτικής δραστηριότητας και η περιοχή της εκμετάλλευσης.

Το άρθρο θα δημοσιευτεί στα Πρακτικά του Συνεδρίου της Ελληνικής Εταιρίας Αγροτικής Οικονομίας (ΕΤΑΓΡΟ). Για την παρουσίαση του κ. Ανδρέα Στυλιανού βλέπετε παρακάτω.

Review 2010-2011

The Agricultural Research Institute Review for 2010-2011

Οι Οργανώσεις Παραγωγών στην Κύπρο: Εμπειρική Έρευνα

Ανδρέας Στυλιανού
Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι για να είναι ισχυροί και δυνατοί, οι αγρότες πρέπει να είναι οργανωμένοι και ενωμένοι. Μόνο όταν υπάρχει συνεργασία και αλληλεγγύη μεταξύ τους πετυχαίνουν τους στόχους τους και επιβιώνουν στο ανταγωνιστικό περιβάλλον. Ως εκ τούτου, οι αγρότες πρέπει να οργανώνονται σε Ομάδες και Οργανώσεις Παραγωγών (Ο.Π), οι οποίες ευνοούνται και προωθούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και από το Υπουργείο Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος της Κύπρου. Οι Ο.Π είναι εθελοντικές οργανώσεις οι οποίες ελέγχονται και διοικούνται από τους ανθρώπους που συμμετέχουν σε αυτές-τους αγρότες. Κύριος σκοπός μιας Ο.Π είναι να ενώσει ξεχωριστούς και ανεξάρτητους αγρότες, για να γίνουν πιο ανταγωνιστικοί μέσω των οικονομιών κλίμακας και κατ’ επέκταση να αυξήσουν το εισόδημά τους, αλλά και να αποκτήσουν διαπραγματευτική δύναμη. Γενικότερα, οι Ο.Π ιδρύονται και διοικούνται με στόχο να εξυπηρετήσουν τις αμοιβαίες ανάγκες των ιδιοκτητών-μελών τους.

Σήμερα στην Κύπρο υπάρχουν 24 αναγνωρισμένες Ο.Π. σε διάφορες κατηγορίες προϊόντων: εσπεριδοειδή, φρούτα και λαχανικά, μπανάνες, ακατέργαστος καπνός, ελαιόλαδο και επιτραπέζιες ελιές, βιολογικό ελαιόλαδο και επιτραπέζια ελιά, πατάτες, αγελαδινό γάλα και βόειο κρέας, χοίρειο κρέας. Σημειώνεται ότι, για σημαντικούς τομείς της Κυπριακής Γεωργίας, όπως είναι τα οινοποιήσιμα σταφύλια, τα σιτηρά, τα πουλερικά και τα αιγοπρόβατα, δεν υπάρχουν Ο.Π.

Οι Ο.Π μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην προσαρμογή της παραγωγής και των αποδόσεων των παραγωγών στις απαιτήσεις της αγοράς, στη διευκόλυνση της διάθεσης των προϊόντων, στην εφαρμογή κοινών κανόνων παραγωγής, ιδίως σε θέματα ποιότητας, προστασίας του περιβάλλοντος, εφαρμογής συστημάτων ολοκληρωμένης διαχείρισης της παραγωγής και βιολογικής παραγωγής, στη θέσπιση κοινών κανόνων για τις πληροφορίες σχετικά με την παραγωγή, με ιδιαίτερη έμφαση στη συγκομιδή και τη διάθεσή της και, κυρίως, στον προγραμματισμό της παραγωγής και στη δημιουργία κλίματος οικονομίας νερού, ώστε η γεωργική παραγωγή να προσαρμόζεται με αποτελεσματικότητα στη διαθέσιμη, εκάστοτε, ποσότητα νερού για άρδευση.

Τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Ο.Π στην Κύπρο, είναι ο χαμηλός βαθμός οργάνωσής τους, η έλλειψη οποιασδήποτε συνεργασίας μεταξύ τους, οι πεπαλαιωμένες εγκαταστάσεις και εξοπλισμός που χρησιμοποιούν και οι έντονες ανταγωνιστικές πιέσεις από τους παραγωγούς που δεν έχουν ενταχθεί σε Ο.Π.

Σε έρευνα που πραγματοποίησε το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών (ΙΓΕ) την περίοδο 2010/11 σε δείγμα 651 αγροτών, ένα μεγάλο ποσοστό (58.8%) θεωρεί την εμπορία αγροτικών προϊόντων ως ένα από τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος της αγροτικής οικονομίας στην Κύπρο, τονίζοντας κυρίως τον ρόλο των μεσαζόντων στη διαμόρφωση της τελικής τιμής (τιμή καταναλωτή) των αγροτικών προϊόντων. Σύμφωνα με τους ίδιους τους αγρότες οι μεσάζοντες απολαμβάνουν υψηλά εισοδήματα σε αντίθεση με αυτούς που πωλούν τα προϊόντα τους σε χαμηλές και πολλές φορές εξευτελιστικές τιμές. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι από τους παραγωγούς που είναι μέλη σε κάποια Ο.Π. το 61.5% θεωρεί το πρόβλημα της εμπορίας και την ύπαρξη μεσαζόντων ως ένα από τα βασικότερα προβλήματα του Κυπριακού αγροτικού τομέα.

Από την ίδια έρευνα προέκυψε ότι ένα σημαντικό ποσοστό (45.5%) του συνολικού δείγματος είναι μέλη σε Ο.Π. Από αυτούς το 19.9% δεν ενημερώνεται καθόλου από τις Ο.Π. ενώ οι υπόλοιποι (80.1%) λαμβάνουν κάποιου είδους πληροφόρηση (λίγη, αρκετή, πολύ, πάρα πολύ) από τις οργανώσεις στις οποίες ανήκουν (Εικόνα 1). Επίσης, από τους αγρότες που είναι μέλη σε Ο.Π. το 22.6% δηλώνουν ότι δεν είναι καθόλου ικανοποιημένοι από την πληροφόρηση που τους παρέχουν οι οργανώσεις τους ενώ ένα αρκετά σημαντικό ποσοστό (34.5%) δηλώνει πολύ ικανοποιημένο. Από το συνολικό δείγμα της έρευνας το 58.5% (είτε είναι μέλη είτε όχι σε κάποια Ο.Π.) δηλώνει ότι ο ρόλος των Ο.Π. στην ενημέρωσή τους είναι (ή θα μπορούσε να είναι) πολύ σημαντικός.

Περισσότερο οργανωμένοι φαίνεται να είναι οι αγελαδοτρόφοι και οι πατατοκαλλιεργητές. Συγκεκριμένα οι πρώτοι αποτελούν το 6.4% του συνολικού δείγματος από το οποίο το 4.8% δηλώνει ότι ανήκει σε Ο.Π. Οι πατατοκαλλιεργητές αποτελούν το 10.3% του συνολικού δείγματος από το οποίο το 8.4% είναι μέλη σε Ο.Π. Αρκετή οργάνωση φαίνεται να υπάρχει και στους καλλιεργητές λαχανικών/αρωματικών φυτών μια και οι μισοί από αυτούς που συμμετείχαν στην έρευνα (14.3% του συνολικού δείγματος ήταν καλλιεργητές λαχανικών/αρωματικών φυτών) ανήκουν σε Ο.Π. Το ίδιο ισχύει και για τους χοιροτρόφους από τους οποίους περισσότεροι από τους μισούς που συμμετείχαν στο δείγμα (2.8% του συνολικού δείγματος ήταν χοιροτρόφοι) δηλώνουν ότι είναι μέλη σε Ο.Π. Πολύ μικρή οργάνωση φαίνεται να υπάρχει στους αιγοπροβατοτρόφους οι οποίοι αποτελούν το 11.4% του συνολικού δείγματος και εκ των οποίων μόνο το 3.4% δηλώνει ότι είναι οργανωμένο.

Επιπρόσθετα, το 77% από αυτούς που είναι μέλη σε οργάνωση είναι πλήρους απασχόλησης. Αυτό δείχνει ότι οι τελευταίοι επιδιώκουν την οργάνωση ενώ οι μερικής απασχόλησης παραγωγοί πιθανόν να διαθέτουν διαφορετικά την παραγωγή τους ή να τη χρησιμοποιούν για αυτοκατανάλωση.

Γενικότερα, από την έρευνα του ΙΓΕ (2010/11) προκύπτει ότι οι παραγωγοί θεωρούν σημαντικές τις Ο.Π. για την επιβίωση τους, αλλά ταυτόχρονα πιστεύουν ότι αντιμετωπίζουν διάφορα προβλήματα για τη λύση των οποίων πρέπει να βοηθήσουν τα αρμόδια τμήματα. Από την άλλη, αρκετοί παραγωγοί, κυρίως μικροί, εκφράζουν την επιθυμία να οργανωθούν σε Ο.Π. γεγονός που καταδεικνύει τη σπουδαιότητα των οργανώσεων για αυτούς. Παράλληλα, πιστεύουν ότι αν οργανωθούν σε αποτελεσματικές και σωστά δομημένες Ο.Π. θα τους βοηθήσει να αντεπεξέλθουν στον ανταγωνισμό και τις απαιτήσεις της αγοράς. Αρκετοί από αυτούς υποστηρίζουν ότι η οργάνωση τους σε Ο.Π. αποτελεί ίσως, το μοναδικό μέσο για την επιβίωση τους. Τέλος, σχετικά με την ενημέρωσή τους, αν και αρκετοί αγρότες δηλώνουν ικανοποιημένοι από την πληροφόρηση που τους παρέχουν οι Ο.Π., ωστόσο θα μπορούσαν να διαδραματίσουν πολύ σημαντικότερο ρόλο αν λειτουργούσαν πιο σωστά και πιο αποτελεσματικά, και κυρίως προς το συμφέρον του Κύπριου αγρότη.

Εικόνα 1. Ενημέρωση αγροτών μέσω των Ο.Π. στις οποίες είναι μέλη. Η βάση (100%) στην εικόνα είναι το 45.5% το οποίο υποδηλώνει το ποσοστό των αγροτών από το συνολικό δείγμα που είναι μέλη σε Ο.Π.

Η συμβολή της δορυφορικής τηλεπισκόπισης στη διαχείριση του νερού άρδευσης

Δρ Γιώργος Παπαδαυίδ
Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών Α’

Η ραγδαία αύξηση του παγκόσμιου πληθυσμού ασκεί πίεση για ανάλογη αύξηση της παραγωγής τροφής και θέτει σε κίνδυνο τους φυσικούς πόρους του πλανήτη. Το μεγαλύτερο βάρος για την κάλυψη των αναγκών πέφτει αναπόφευκτα στην αρδευόμενη γεωργία, η οποία καλύπτει σήμερα το 40% της παγκόσμιας κατανάλωσης νερού. Οι συνεχώς αυξανόμενες απαιτήσεις σε νερό είναι αναμφισβήτητα ένα επερχόμενο παγκόσμιο πρόβλημα, που τονίζει την ανάγκη για καλύτερη διαχείριση των υδατικών πόρων. Στόχος  θα πρέπει να είναι η αύξηση της παραγωγής, χωρίς περαιτέρω εξάντληση των διαθέσιμων υδατικών πόρων. Η ορθολογική διαχείριση του νερού, η οποία καθορίζεται από την Οδηγία -Πλαίσιο 2000/60/ΕΚ της Ε.Ε, αποτελεί συμβατική υποχρέωση του Γεωργικού Τομέα της Κύπρου, τόσο απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στις επόμενες γενεές των Κύπριων πολιτών. Η παρατεταμένη ανομβρία, οι ξηρικές συνθήκες  και η κακή διαχείριση του νερού για άρδευση έχουν σαν αποτέλεσμα τη σημαντική μείωση των υδατικών (υπόγειων και επιφανειακών) αποθεμάτων και πόρων του νησιού μας. Θα πρέπει λοιπόν να γίνουν εκείνα τα βήματα προς την σωστή κατεύθυνση που θα υποστηρίξουν την παραπάνω διαδικασία.

Κατανοώτας την μεγάλη σημασία που έχει σήμερα η δορυφορική τηλεπισκόπιση στη Γεωργία και εκτιμώντας ότι στα επόμενα χρόνια θα παίξει καταλυτικό ρόλο στα δρώμενα, το ΙΓΕ ως ερευνητικό ίδρυμα προσπαθεί να εντάξει στους κόλπους του τέτοιες τεχνολογίες που θα συμβάλουν στην αναβάθμιση της κυπριακής Γεωργίας. Το συγκεκριμένο πρωτοποριακό πρόγραμμα κάνει χρήση της δορυφορικής τηλεπισκόπισης για πρώτη φορά στη Κύπρο για την εκτίμηση των αρδευτικών αναγκών ορισμένων καλλιεργειών. Το έργο έχει σαν κύριο στόχο την ανάπτυξη και εφαρμογή ενός μοντέλου που θα μετρά την εξατμισοδιαπνοή των καλλιεργειών με τη βοήθεια Τεχνικών Δορυφορικής Τηλεπισκόπησης (Remote Sensing) από τους δορυφόρους Landsat, ΤΜ και ETM+ (εικόνα 1) σε συνδυασμό με καθημερινές μετρήσεις εδάφους των διαφόρων  παραμέτρων (θερμοκρασία και υγρασία εδάφους, ατμοσφαιρική πίεση, θερμοκρασία φυτών, θερμοκρασία, βροχόπτωση και ταχύτητα αέρα, δείκτη φυλλικής επιφάνειας, ύψους φυτών) που απαιτούνται. Η δημιουργία τεχνικών δεδομένων και ο έλεγχος των παραμέτρων σε χρονιαία βάση από τη συνεχή ροή των πρωτογενών δεδομένων, θα βοηθήσει στην ανάπτυξη και εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου συστήματος μέτρησης της εξατμισοδιαπνοής και  της ζήτησης του νερού άρδευσης.

Αναφορικά με τους χάρτες εξατμισοδιαπνοής, οι χρήστες τους μπορούν να βλέπουν τις αρδευτικές ανάγκες των καλλιεργειών τους σε ημερήσια ή και μηνιαία βάση. Οι χάρτες αυτοί είναι στην ουσία οι δορυφορικές εικόνες της περιοχής οι οποίες μετατράπηκαν σε χάρτες με τη χρήση του αλγόριθμου  Surface Energy Balance Algorithm for Land (SEBAL), ύστερα από την εφαρμογή του στο ERDAS Imagine software (version 9.3). Οι χάρτες εξατμισοδιαπνοής είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για την έγκαιρη και έγκυρη εξαγωγή πληροφοριών που σχετίζονται με τις ανάγκες των καλλιεργειών σε νερό.

Ανέκαθεν το υδατικό πρόβλημα του νησιού είχε σημαντική επίδραση στη Γεωργία της Κύπρου. Με την εισαγωγή νέας τεχνολογίας που επέφερε την εντατικοποίηση  των καλλιεργειών, η εξεύρεση υδάτινων πόρων αλλά και το κόστος της άρδευσης βρισκόταν πάντα στο προσκήνιο. Η χρήση της δορυφορικής τηλεπισκόπισης στον τομέα της άρδευσης και της διαχείρισης των υδάτινων πόρων μπορεί να συμβάλει σε μικροοικονομικό επίπεδο στην μεγιστοποίηση του κέρδους του παραγωγού. Η μείωση στο κόστος άρδευσης, με την χρήση των άριστων ποσοτήτων νερού για τις ανάγκες των καλλιεργειών, μπορεί να συμβάλει δυναμικά στο περιθώριο κέρδους του παραγωγού ενώ παράλληλα να έχει θετική επίδραση στην αποθεματοποίηση των επιφανειακών υδάτινων πόρων που αποθηκεύονται στα φράγματα.

Εικόνα: Παράδειγμα χάρτη εξατμισοδιαπνοής (mm/day) της περιοχής ενδιαφέροντος