Βιβλιοθήκη ΙΓΕ (Online)

Σκοπός της διαδικτυακής παρουσίας της βιβλιοθήκης είναι η προσφορά βιβλιογραφικών βάσεων δεδομένων σε διάφορους τομείς της γεωργικής έρευνας. Περιλαμβάνει βιβλία, επιστημονικά περιοδικά, διατριβές και βάσεις δεδομένων σε ηλεκτρονικά μέσα. Η Βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου είναι ο σύνδεσμος στη βάση δεδομένων AGRIS του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) των Ηνωμένων Εθνών για την Κύπρο. Σκοπός του WebAgris είναι να εντοπίζει οποιονδήποτε έντυπο αναφέρεται στη κυπριακή γεωργία και να το αποστέλλει στον FAO για να συμπεριληφθεί στη παγκόσμια βάση δεδομένων AGRIS.

Οι εκδόσεις του ΙΓΕ, από 1965 μέχρι σήμερα έχουν ψηφιοποιηθεί και τόσο τα βιβλιογραφικά δεδομένα όσο και η πρόσβαση σε ολόκληρο το κείμενο είναι ανοικτή και διαθέσιμη μέσω της διαδικτυακής ιστοσελίδας WebAgris του ΙΓΕ.

Ως παράδειγμα αναζήτησης πληροφοριών παραθέτουμε δύο περιπτώσεις:
1. Αναζήτηση με βάση λέξη κλειδί (keyword) – Στο πεδίο «Search the whole record» γράφετε τη λέξη κλειδί, π.χ. potato$, και ακολούθως πατήστε το κουμπί «Search». Θα παρουσιαστούν τα αποτελέσματα της αναζήτησης με τις λέξεις που έχουν ως ρίζα το potato, δηλ. potato, potatoes κλπ. (Αυτό επιτυγχάνεται λόγω της χρήσης του σημείου $ στην λέξη κλειδί).
2.Αναζήτηση με βάση το όνομα του συγγραφέα (author) – Στο πεδίο «Search the whole record» γράφετε το όνομα του συγγραφέα, π.χ. papachristo$, και ακολούθως πατήστε το κουμπί «Search». Θα παρουσιαστούν τα αποτελέσματα της αναζήτησης με τις λέξεις που έχουν ως ρίζα το papachristo, δηλ. papachristodoulou, papachristoforou, papachristophorou κλπ. (Αυτό επιτυγχάνεται λόγω της χρήσης του σημείου $ αμέσως μετά το όνομα του συγγραφέα).

Ενημερωθείτε από την ιστοσελίδα μας, ακολουθήστε μας στο Twitter, διαβάστε το Blog μας, και επικοινωνήστε μαζί μας!

Γιώργος Αδαμίδης
Ανώτερος Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών

Ο Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης του ΙΓΕ, μέσα στα πλαίσια της ερευνητικής πρότασης με θέμα: Η «κοινωνία της πληροφορίας» στις Αγροτικές Περιοχές – Ενημέρωση Αγροτών μέσω νέων Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ), έχει δημιουργήσει ειδική ιστοσελίδα για το ερευνητικό αυτό πρόγραμμα, όπου θα παρουσιάζει τα αποτελέσματα της έρευνας του.

Έχοντας υπόψη το μεγάλο αριθμό γεωργών που χρησιμοποιούν τις ΤΠΕ και ειδικότερα το Διαδίκτυο, ευελπιστούμε στην προβολή των ερευνητικών αποτελεσμάτων και στη διάδοση της γνώσης που παράγεται μέσα από την έρευνα του ΙΓΕ.

Η διεύθυνση της ιστοσελίδας του ερευνητικού προγράμματος μας είναι http://ruraldev.ari.gov.cy. Μπορείτε να μας βρείτε και στο twitter

Διαχείριση γεωργικών εκμεταλλεύσεων

Γιαννακοπούλου Μαριάνθη, Έκτακτη ΛΓΕ
Ιωάννου Σταυρούλα, Έκτακτη ΛΓΕ

Η Διαχείριση Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων ή management, όπως έχει επικρατήσει πλέον και στα ελληνικά, είναι ο κλάδος της γεωργικής οικονομικής που έχει ως αντικείμενο την τοποθέτηση των συντελεστών παραγωγής (έδαφος – εργασία – κεφάλαιο) σε διάφορους κλάδους φυτικής ή ζωικής παραγωγής και σε διάφορες μεθόδους παραγωγής, με τέτοιον τρόπο που να ικανοποιούνται οι βασικοί στόχοι των γεωργών, όπως η αύξηση ή σταθερότητα του εισοδήματος τους, η ελαχιστοποίηση του κόστους και του κινδύνου παραγωγής κ.α. (John Kadlec).

Οι Tony Giles και Malcolm χρησιμοποιούν έναν άλλο σύντομο αλλά πολύ περιεκτικό ορισμό του management: «Management είναι η απόφαση για το τι θέλεις να κάνεις και να το κάνεις». Εδώ διακρίνουμε δύο λέξεις κλειδιά: Απόφαση και Πράξη.

Σχεδιάγραμμα 1: Πρακτικές Στρατηγικές Management

Η λήψη απόφασης και κατ’ επέκταση η υλοποίησή της δεν είναι μια απλή διαδικασία. Δεν είναι εύκολο να ξέρει ο γεωργός – διαχειριστής της εκμετάλλευσης «τι θέλει». Η διαδικασία λήψης απόφασης, όπως αυτή περιγράφεται στο σχεδιάγραμμα 1 (Πρακτικές Στρατηγικές Management), βοηθά το γεωργό να θέσει τις προτεραιότητές του, να συγκεκριμενοποιήσει αυτό που θέλει και να αποφασίσει από την αρχή αυτό που λέμε «αντικειμενικό σκοπό» της εκμετάλλευσης (δηλαδή τί θέλει να πετύχει). Υπάρχει όμως πάντα διαφορά στο «τι θέλω» και στο «τι μπορώ» να κάνω. Για το λόγο αυτό, ο γεωργός θα πρέπει να γνωρίζει και να κατανοεί πολύ καλά τις δυνατότητές του, τόσο όσον αφορά τους συντελεστές παραγωγής που διαθέτει, όσο και το εξωτερικό περιβάλλον στο οποίο λειτουργεί η εκμετάλλευσή του, όπως φαίνεται παραστατικά στην Εικόνα 1.

Εικόνα 1: Γεωργός ως manager της εκμετάλλευσης του

Τα στοιχεία του management είναι: Οργάνωση, Στρατηγική, Σχεδιασμός, Εφαρμογή, Έλεγχος. Περιγράφονται όλα αναλυτικά στην Eικόνα 2. Είναι προφανές, ότι η λήψη απόφασης υπεισέρχεται σε όλα τα στοιχεία του management. Υπάρχει πρώτα από όλα στην οργάνωση της εκμετάλλευσης (ποιός θα κάνει τί). Υπάρχει στη στρατηγική (επιλογή σχεδίου εφαρμογής). Στο σχεδιασμό (πως θα γίνει αυτό που σχεδιάστηκε) και υπάρχει στην εφαρμογή του επιλεγόμενου σχεδίου (καθημερινές διευθετήσεις για να διατηρηθεί το σχέδιο). Τέλος, η λήψη απόφασης συνδέει το σχεδιασμό με τον έλεγχο εφαρμογής του σχεδίου, με την έννοια ότι αποφασίστηκαν τα σχέδια και πρέπει να διεκπεραιωθούν κατά έναν ορισμένο τρόπο, για να επιτευχθεί ο αντικειμενικός σκοπός της εκμετάλλευσης.

Εικόνα 2: Στοιχεία του Management

Η λήψη απόφασης είναι μια δυναμική διαδικασία του management. Χαρακτηριστικό της «λήψης απόφασης» είναι ότι συμβαίνει σε κάποια ειδική χρονική στιγμή και βασίζεται εν μέρει σε πληροφορίες του παρελθόντος, για γεγονότα που θα συμβούν στο μέλλον. Για το λόγο αυτό κρίνεται πολύ σημαντική η τήρηση γεωργικών λογαριασμών από τους γεωργούς – διαχειριστές της εκμετάλλευσης.

Λέγοντας τήρηση γεωργικών λογαριασμών εννοούμε την καθημερινή συστηματική καταγραφή των οικονομικών ενεργειών της εκμετάλλευσης με στόχο την παροχή:

  • Πληροφοριών, έτσι ώστε να είναι εύκολος και άμεσος ο έλεγχος της εκμετάλλευσης,
  • Στοιχείων, που τροφοδοτούν με δεδομένα, μεθόδους οργάνωσης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, και
  • Στοιχείων, που θα αποτελέσουν οδηγό για μελλοντικές αποφάσεις των γεωργών

Από τα παραπάνω, καθίσταται σαφές ότι η επιτυχία για την εφαρμογή του management εντοπίζεται στον ίδιο το γεωργό και την ικανότητά του στη διαχείριση της εκμετάλλευσής του. Ο γεωργός είναι εκείνος που οργανώνει, κατευθύνει και ελέγχει το σύνολο της εκμετάλλευσης. Ανάλογα λοιπόν με τη διαχειριστική τους ικανότητα, διακρίνουμε τέσσερις τύπους γεωργών – managers:
1. Διαχειριστής (entrepreneur): Ο γεωργός που θεωρεί τον εαυτό του όχι απλά και μόνο «παραγωγό προϊόντων», αλλά έχει άποψη και υπευθυνότητα για όλα τα θέματα που αφορούν στην εκμετάλλευσή του. Εντοπίζει το πρόβλημα, συγκεντρώνει πληροφορίες και έχει την ικανότητα να βρίσκει καλούς συμβούλους. Είναι συχνά ένας επιτυχημένος “manager”.
2. Παίχτης: Ο τύπος του manager που δε θέλει να θεωρεί τον εαυτό του γεωργό. Συλλέγει πληροφορίες αυθαίρετα, χωρίς σκέψη, έχει παρορμητική προσωπικότητα και υπερεκτιμά την ικανότητά του να διαχειρίζεται την εκμετάλλευσή του. Δε θεωρείται δυνατός manager και η εκμετάλλευσή του περνά συνήθως κρίση.
3. Γεωργός με συγκρατημένη στρατηγική: Ο γεωργός που βλέπει τη δουλειά του ως «τρόπο ζωής». Ακολουθεί το δικό του μονοπάτι, δεν πειραματίζεται με δραστηριότητες που είναι έξω από το χώρο του και δε διακινδυνεύει. Συνήθως οι γεωργοί αυτοί πάνε καλά.
4. Γεωργός με αμυντική στρατηγική: Ο γεωργός που αποφεύγει όσους περισσότερους κινδύνους μπορεί. Η αμυντική στρατηγική κρατάει το γεωργό στάσιμο ή ένα βήμα πίσω από τις εξελίξεις, κρύβει κάποιο βαθμό ανασφάλειας με συνέπεια την αδυναμία εκσυγχρονισμού της γεωργικής εκμετάλλευσης.

Ο γεωργός θα πρέπει να τοποθετήσει τον εαυτό του πολύ κοντά στους managers των επιχειρήσεων εκτός γεωργίας. Η άποψη ότι η δουλειά του γεωργού είναι «τρόπος ζωής» και έχει σκοπό απλά την παραγωγή προϊόντων δεν οδηγεί σε επιτυχία. Ο γεωργός οφείλει να δει την εκμετάλλευσή του σαν επιχείρηση που έχει στόχους οι οποίοι θα επιτευχθούν μέσα από τη στρατηγική που θα ακολουθήσει.

Με βάση την εμπειρία από την εφαρμογή του Δικτύου Γεωργικής Λογιστικής Πληροφόρησης στην Κύπρο, η πλειονότητα των γεωργών μας εντάσσεται στην κατηγορία των γεωργών με αμυντική στρατηγική. Το γεγονός αυτό έχει άμεση επίπτωση στη δυνατότητα της γεωργίας να ανταποκριθεί στις προκλήσεις της εποχής.

Ως εκ τούτου, τόσο οι ίδιοι οι γεωργοί όσο και οι υπηρεσίες του κράτους οφείλουν να εντείνουν τις προσπάθειες τους, για να αλλάξει η νοοτροπία των γεωργών και να σκέφτονται ως σύγχρονοι managers. Με τον τρόπο αυτό θα τους επιτραπεί να αναλάβουν το απαραίτητο ρίσκο για να μετατρέψουν τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις τους σε πρωτοποριακές επιχειρήσεις που θα αντέξουν στον εντεινόμενο ανταγωνισμό.

Βιβλιογραφία:
Kadlec, J. (1985). Farm management: decisions, operation, control. Prentice-Hall.
Giles, A. K. (Anthony Kent) & Stansfield, Malcolm (1990). The farmer as manager (2nd ed). CAB International, Wallingford, Oxon

Ενημέρωση παραγωγών στις αγροτικές περιοχές

Γιώργος Αδαμίδης και Ανδρέας Στυλιανού
Κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης

Η επιβίωση ενός σημαντικού ποσοστού των κατοίκων των αγροτικών περιοχών εξακολουθεί ακόμα και σήμερα να εξαρτάται από τη γεωργία και τα συναφή με αυτή επαγγέλματα. Το γεγονός αυτό επιβάλλει την ανάγκη για συνεχή ενημέρωση των παραγωγών για διάφορα γεωργοκτηνοτροφικά θέματα – από νέες μεθόδους καλλιέργειας και γεωργικές πρακτικές, μέχρι πιθανά ακραία καιρικά φαινόμενα που μπορεί να πλήξουν τις καλλιέργειες τους. Ο επαγγελματίας παραγωγός για να θεωρείται σωστός και σύγχρονος επιχειρηματίας πρέπει να είναι σε θέση να κάνει τις κατάλληλες επιλογές και να παίρνει σωστές αποφάσεις. Για να πετύχει αυτούς τους στόχους έχει ανάγκη την έγκαιρη και έγκυρη πληροφόρηση. Στις μέρες μας, στην «Κοινωνία της Γνώσης» όπου ζει και εργάζεται ο παραγωγός, οι νέες Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) αποτελούν ένα από τα πιο σημαντικά μέσα πρόσβασης και ανταλλαγής πληροφοριών. Η αξιοποίηση τους κρίνεται απαραίτητη όχι απλά για την επιβίωση αλλά ιδιαίτερα για την αειφόρο ανάπτυξη της γεωργίας στην Κύπρο.

Ο κλάδος Αγροτικής Ανάπτυξης του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών (ΙΓΕ) – http://www.ari.gov.cy – αναγνωρίζοντας τη σημασία της πρόσβασης στη γεωργική γνώση, διαχειρίζεται το ερευνητικό πρόγραμμα «Κοινωνία της Πληροφορίας στις Αγροτικές Περιοχές: Ενημέρωση Αγροτών μέσω των νέων Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών» – ιστοσελίδα προγράμματος http://ruraldev.ari.gov.cy.

Στόχος του ερευνητικού έργου είναι να καταγράψει: (α) το βαθμό πληροφόρησης του αγροτικού κόσμου πάνω σε αγροτικά θέματα, (β) τις υπάρχουσες πηγές και μέσα πληροφόρησης που χρησιμοποιούν, και (γ) το βαθμό ικανοποίησης τους από τα υφιστάμενα μέσα ενημέρωσης. Για σκοπούς μελέτης και διερεύνησης των πιο πάνω σκοπών και στόχων το Ι.Γ.Ε. με τη μέθοδο της στρωματοποιημένης τυχαίας δειγματοληψίας και λαμβάνοντας υπόψη την πιθανότητα άρνησης απάντησης, προχώρησε στην κατάρτιση δείγματος 949 παραγωγών και στη σύνταξη σχετικού ερωτηματολογίου. Έτσι τον Οκτώβριο του 2010 ξεκίνησε η διαδικασία των προσωπικών συνεντεύξεων. Πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις σε 219 χωριά από όλες τις επαρχίες της ελεύθερης Κύπρου. Τον Μάρτιο του 2011, ολοκληρώθηκε η πρωτογενής έρευνα που είχε ως αποτέλεσμα τη λήψη 651 πλήρως συμπληρωμένων ερωτηματολογίων. Ο αριθμός των ατόμων που έλαβαν μέρος στην έρευνα κρίνεται αρκετά ικανοποιητικός και αποτελεί ένδειξη του ενδιαφέροντος των ερωτηθέντων για το θέμα της συγκεκριμένης έρευνας.

Η πρώτη ενότητα του ερωτηματολογίου αφορούσε τους τρόπους που χρησιμοποιούν οι παραγωγοί για να ενημερώνονται σε θέματα που αφορούν τις αγροτικές εξελίξεις. Οι διάφοροι τρόποι ενημέρωσης που παρουσιάστηκαν στους ερωτηθέντες ήταν: περιοδικά γεωργικού περιεχομένου, ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές, εφημερίδες, ενημερωτικά φυλλάδια, διαδίκτυο, επισκέψεις γεωπόνων – Λειτουργών του Τμήματος Γεωργίας, ομάδες παραγωγών, και τέλος από στόμα σε στόμα δηλαδή με αλληλοενημέρωση μεταξύ των ιδίων των παραγωγών.

Από τα προκαταρκτικά αποτελέσματα της έρευνας προκύπτει ότι, τα πιο διαδεδομένα μέσα πληροφόρησης που χρησιμοποιούν οι αγρότες είναι η τηλεόραση και η μεταξύ τους αλληλοενημέρωση (85,6% και 85,5%, αντίστοιχα) . Ακολουθούν τα ενημερωτικά φυλλάδια (76,6%), το ραδιόφωνο (70,6%), οι επισκέψεις των Λειτουργών του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος (ΥΓΦΠ&Π) (67,9%), οι εφημερίδες (67,1%), τα περιοδικά γεωργικού περιεχομένου (66,3%), οι ομάδες παραγωγών (41,6%) και το διαδίκτυο (36,7%) (βλ. Διάγραμμα 1). Αξίζει να αναφερθεί ότι ειδικά για το διαδίκτυο, είτε το χρησιμοποιούν είτε όχι, το 95% των παραγωγών αναγνωρίζουν ότι «είναι ένα πολύ χρήσιμο μέσο ενημέρωσης».

Μέσα πληροφόρησης που χρησιμοποιούν οι αγρότες

Η δεύτερη ενότητα του ερωτηματολογίου αφορούσε τον βαθμό ικανοποίησης των ερωτηθέντων από την πληροφόρηση που τους παρέχουν τα πιο πάνω μέσα (Διάγραμμα 2). Από αυτά ξεχωρίζουν με πιο ψηλό βαθμό ικανοποίησης (πολύ ικανοποιημένοι) το διαδίκτυο (26,4%), οι διαλέξεις / επιτόπιες εκπαιδεύσεις που διοργανώνουν τα διάφορα τμήματα του ΥΓΦΠ&Π (25,8%), η μεταξύ τους αλληλοενημέρωση (24,4%), οι επισκέψεις από Λειτουργούς και Επιθεωρητές του ΥΓΦΠ&Π (23,9%), και τα ενημερωτικά φυλλάδια που εκδίδει το ΥΓΦΠ&Π (22,7%). Μικρότερο βαθμό ικανοποίησης προσφέρει η ενημέρωση από τις ομάδες παραγωγών, από γεωργικά περιοδικά, μέσω κινητού τηλεφώνου, από την τηλεόραση, εφημερίδες και το ραδιόφωνο. Πολύ μικρό είναι το ποσοστό ικανοποίησης από την πληροφόρηση που παρέχουν το σταθερό τηλέφωνο και το τηλεομοιότυπο (φαξ). Ως κύριοι λόγοι για τους οποίους δεν είναι ικανοποιημένοι από το ραδιόφωνο και την τηλεόραση – αν και όπως προαναφέρθηκε αποτελούν τα πιο διαδεδομένα μέσα ενημέρωσης για τους αγρότες – αναφέρονται οι ώρες και μέρες μετάδοσης των συγκεκριμένων εκπομπών, ενώ από τις εφημερίδες περιμένουν περισσότερα αγροτικά θέματα ή να υπάρχουν περισσότερες εξειδικευμένες εφημερίδες αγροτικού περιεχομένου και ενδιαφέροντος. Οι ερωτηθέντες παραγωγοί εξέφρασαν επίσης την ανάγκη καλύτερης αξιοποίησης των κινητών τηλεφώνων, ως μέσων ενημέρωσης των παραγωγών στις αγροτικές περιοχές – π.χ., να στέλλονται ειδοποιήσεις για πιθανά ακραία καιρικά φαινόμενα, να τους αποστέλλονται μηνύματα για συμμετοχή σε διαλέξεις / ενημερωτικές ημερίδες κ.α. Αυτή την πρακτική εφαρμόζει ο Κυπριακός Οργανισμός Αγροτικών Πληρωμών, ο οποίος ενημερώνει τους παραγωγούς για την κατάσταση της αίτησης τους, καθώς και για επιτόπιες ενημερωτικές διαλέξεις.

Βαθμός ικανοποίησης από τα υφιστάμενα μέσα πληροφόρησης

Ο παραγωγός, ως επαγγελματίας και γνώστης του αντικειμένου του, πρέπει να συμμετέχει ενεργά στη γεωργική έρευνα, είτε σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης είτε σε επίπεδο Ομάδων Παραγωγών. Η ορθότητα αυτής της άποψης επιβεβαιώνεται σήμερα, αφού ο ενεργός ρόλος που πρέπει να έχει ο παραγωγός στην έρευνα αναδεικνύεται και στα συμπεράσματα του παγκόσμιου συνεδρίου για γεωργική έρευνα και ανάπτυξη (Global Conference on Agricultural Research for Development) που διοργανώθηκε στο Montpellier της Γαλλίας το Μάρτιο του 2010.

Σε γενικές γραμμές μπορεί να λεχθεί ότι οι Κύπριοι αγρότες είναι σχετικά καλά ενημερωμένοι, ωστόσο χρειάζονται περισσότερες δράσεις για αξιοποίηση των πολλαπλών δυνατοτήτων που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών. Αναμφίβολα, η εκπαίδευση και η παροχή της δυνατότητας στους παραγωγούς για πρόσβαση στη γνώση μπορεί να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και κατ’ επέκταση του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2007-2013.