Αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών ενημέρωσης από τον Κύπριο αγρότη

Γιώργος Αδαμίδης
Ανώτερος Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών

Η συστηματική ενημέρωση και η πληροφόρηση, αποτελεί σημαντικό παράγοντα κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης λόγω του ότι, προσφέρει τη δυνατότητα για ενημερωμένες επιλογές με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ανθρώπων. Παρ’ όλη τη διαθεσιμότητα των πληροφοριών, η προσβασιμότητα σε αυτές επιβάλλει κάποιους περιορισμούς. Η μη επαρκής πρόσβαση σε γεωργικές πληροφορίες είναι ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν στη χαμηλή γεωργική παραγωγικότητα. Ένα πρόβλημα που παρατηρείται σε παγκόσμιο επίπεδο σε σχέση με την πληροφόρηση των παραγωγών, είναι η μη επαρκής διασύνδεση μεταξύ των κέντρων γεωργικής έρευνας και των γεωργικών εφαρμογών. Η αδύναμη αυτή σχέση εμποδίζει την ταχεία εξάπλωση της γνώσης, με αποτέλεσμα να περιορίζονται σημαντικά οι δυνατότητες πληροφόρησης των παραγωγών, οδηγώντας έτσι στον περιορισμό της αγροτικής ανάπτυξης.

Η πρόκληση που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε είναι η βελτίωση τόσο της δυνατότητας πρόσβασης σε γεωργική πληροφόρηση, όσο και η διευκόλυνση της επικοινωνίας, ανταλλαγής και μεταφοράς πληροφοριών. Αυτή η ανάγκη για βελτίωση θα πρέπει να μας καθοδηγεί για ανάπτυξη καινοτόμων και άμεσων δράσεων μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων Φορέων, θεσμικών και κοινωνικών παραγόντων (ακαδημαϊκά και ερευνητικά κέντρα, συμβουλευτικές Υπηρεσίες δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, Αγροτικές Οργανώσεις, Ομάδες Παραγωγών, Κοινοτικές Αρχές, κ.ά.). Τα τελευταία 20 χρόνια το Διαδίκτυο (internet) έχει φέρει την επανάσταση στον τρόπο που ενημερωνόμαστε, που επικοινωνούμε και κοινωνικοποιούμαστε, όπως επίσης από πού και πώς αντλούμε πληροφορίες, στον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, εμπορευόμαστε και συναλλασσόμαστε, αλλά και στο πώς εκπαιδευόμαστε και πώς ψυχαγωγούμαστε.

Μέσα από τις νέες Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) μπορούμε να ενισχύσουμε σημαντικά την αλληλεπίδραση μεταξύ της γεωργικής έρευνας, των γεωργικών εφαρμογών, των παραγωγών και των άλλων εμπλεκομένων με την αγροτική ανάπτυξη. Με την αξιοποίηση των πολλαπλών δυνατοτήτων των ΤΠΕ, και με τη χρήση εργαλείων δικτύωσης, μπορούμε να διευκολύνουμε την ανταλλαγή γνώσεων και την εύκολη πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικές με τη γεωργοκτηνοτροφία και την αγροτική ανάπτυξη γενικότερα. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι, η τεχνολογία από μόνη της δεν μπορεί να επιφέρει την ανάπτυξη, ακριβώς διότι ταυτόχρονα, απαιτείται η παραγωγική, αλλά πολύ περισσότερο η ενεργή συμμετοχή του ανθρώπινου παράγοντα. Με τη χρήση εργαλείων των ΤΠΕ μπορούμε να δημιουργήσουμε μια κουλτούρα διαμοιρασμού της γεωργικής γνώσης, παρέχοντας διαδικτυακή πρόσβαση σε ηλεκτρονικά πολυμέσα παρουσίασης νέων πληροφοριών και ειδήσεων, ηλεκτρονικά ενημερωτικά δελτία, τηλε-εκπαίδευση, πληροφορίες για την αγορά, χώρους διαδικτυακής συνάθροισης παραγωγών, καταλόγους επικοινωνίας με Αρχές και Φορείς που ασχολούνται με σχετικά θέματα γεωργοκτηνοτροφίας, αγροτικής ανάπτυξης κ.ά.

Οι ΤΠΕ βοηθούν να γεφυρωθεί το χάσμα και να προωθηθεί καλύτερα η επικοινωνία που είναι ένας σημαντικός παράγοντας, λόγω του ότι επιτρέπει στους παραγωγούς εκτός από απλούς δέκτες πληροφοριών, να γίνουν τροφοδότες ιδίας γνώσης για επιστημονική τεκμηρίωση. Παράλληλα, οι ερευνητές μπορούν άμεσα να ενημερώνονται για τρέχοντα προβλήματα που χρήζουν έρευνας. Η άμεση και η έγκυρη ενημέρωση, ενισχυμένη με τη χρήση ΤΠΕ είναι επωφελής για όλους τους εμπλεκομένους.

Ζούμε στην Κοινωνία της Γνώσης. Η χρήση νέων Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών, ενισχύει τους πιο πάνω τρόπους ενημέρωσης, κυρίως, εξαιτίας του Διαδικτύου που βρίσκεται, πλέον, παντού. Η ενημέρωση μπορεί να γίνεται μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή, κινητών τηλεφώνων, υπολογιστών παλάμης ή τσέπης κ.ά. Η ενημέρωση μέσω Internet και κινητών τηλεφώνων κερδίζει ραγδαία έδαφος έναντι άλλων μέσων, όπως της τηλεόρασης, του ραδιοφώνου και των έντυπων μέσων. Οι ΤΠΕ μπορούν να ενισχύσουν την αμφίδρομη επικοινωνία μεταξύ ερευνητικών, γεωργικών εφαρμογών, και παραγωγών, καθιστώντας τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις ικανές να μετατραπούν σε βιώσιμες γεωργικές επιχειρήσεις, έτοιμες να ανταγωνιστούν μέσα στη δυναμική κοινωνία των πληροφοριών και της παγκοσμιοποίησης.

Ο αναβαθμισμένος ρόλος της γεωργικής έρευνας στην αγροτική ανάπτυξη

Δρ Μαρίνος Μάρκου
Πρώτος Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε, το 2009, γνωμοδότηση για τον καθορισμό ενός ευρωπαϊκού θεματολογίου γεωργικών ερευνών, το οποίο καθορίζει το νέο πλαίσιο για τη γεωργική έρευνα μέσα από το οποίο θα δοθούν απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα για την αγροτική ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια. Επιπρόσθετα, το όραμα 2020 για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας θέτει τις προϋποθέσεις για τη δημιουργία της «πέμπτης ελευθερίας», δηλαδή, της ελευθερίας της γνώσης, καθώς και για την αντιμετώπιση των προκλήσεων μέσα από κοινές δράσεις.

Το νέο πλαίσιο για τη γεωργική έρευνα στην Ευρώπη καταγράφει τις νέες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η γεωργική έρευνα, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στη μεταβολή της γεωργικής δημογραφίας και της δομής των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, στον αντίκτυπο των σύγχρονων γεωργικών μεθόδων στην απασχόληση, στην εξέλιξη της κοινής γεωργικής πολιτικής και στους παγκόσμιους παράγοντες που επηρεάζουν τον Κλάδο. Έτσι, αναγνωρίζεται η ανάγκη: Α) συμβολής της γεωργικής έρευνας στην απόκτηση γνώσεων που καθιστούν δυνατή την πλήρη κατανόηση της αγροτικής ανάπτυξης, καθώς και των παραγόντων που διευκολύνουν ή παρεμποδίζουν την αειφόρο ανάπτυξη, Β) προώθησης νέων τεχνολογιών και καινοτομιών που χρειάζονται για την ανάπτυξη του γεωργικού τομέα, και Γ) διευκόλυνσης για την απόκτηση γνώσεων για την καλύτερη κατανόηση των δυναμικών της αγοράς. Οι κύριες δράσεις που προτείνονται αφορούν θέματα Κλιματικής Αλλαγής προκειμένου να μειωθούν οι αρνητικές επιπτώσεις και να διαφυλαχθούν οι υδάτινοι πόροι, το έδαφος και η βιοποικιλότητα, με απώτερο στόχο να στηριχθεί και να προωθηθεί μια πιο βιώσιμη γεωργία.

Η γεωργική έρευνα, που πριν μερικά χρόνια στην Κύπρο διεξαγόταν αποκλειστικά από το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών, αναμένεται να αποκτήσει νέα ώθηση με τη λειτουργία του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου και την αναγνώριση των πρώτων Ιδιωτικών Πανεπιστημίων. Οι πρωτοβουλίες της Ε.Ε. να ιδρύσει τα δίκτυα ERA-NET και να υιοθετήσει κοινές δράσεις αναμένεται ότι, θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων της γεωργικής έρευνας και της αγροτικής ανάπτυξης σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ότι, θα έχουν θετικό αντίκτυπο και στην Κύπρο. Σε εθνικό επίπεδο οι Φορείς που δραστηριοποιούνται στη γεωργική έρευνα θα πρέπει να επιδιώξουν μεταξύ άλλων:

  • Την εμπλοκή τους σε πανευρωπαϊκά δίκτυα συνεργασίας (ERA-NET) με στόχο τη συμβολή τους σε έρευνα αιχμής και στην απόκτηση νέας γνώσης.
  • Την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ γνώσης και καινοτομίας σε εθνικό επίπεδο με την αξιοποίηση του Εθνικού Αγροτικού Δικτύου.
  • Τη συνένωση δυνάμεων για τη δημιουργία κρίσιμης μάζας ερευνητών, υποδομής και καλύτερου συντονισμού της γεωργικής έρευνας που διεξάγεται στην Κύπρο.
  • Την εμπλοκή στην έρευνα των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας, με στόχο τη μετατροπή των ερευνητικών αποτελεσμάτων σε πρωτότυπες εφαρμογές ή προϊόντα.
  • Την εξεύρεση αποτελεσματικού τρόπου διάδοσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων στους τελικούς χρήστες με την αξιοποίηση των εφαρμογών και των  δυνατοτήτων της σύγχρονης τεχνολογίας.

Το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών συμμετέχει σε δύο προγράμματα ERA-NET και συγκεκριμένα στο ARIMNET (2008-2012) και στο RURAGRI (2009-2013). Επίσης συμμετέχει ως παρατηρητής στο ICT-AGRI.