Ο αναβαθμισμένος ρόλος της γεωργικής έρευνας στην αγροτική ανάπτυξη

Δρ Μαρίνος Μάρκου
Πρώτος Λειτουργός Γεωργικών Ερευνών

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε, το 2009, γνωμοδότηση για τον καθορισμό ενός ευρωπαϊκού θεματολογίου γεωργικών ερευνών, το οποίο καθορίζει το νέο πλαίσιο για τη γεωργική έρευνα μέσα από το οποίο θα δοθούν απαντήσεις σε καίρια ερωτήματα για την αγροτική ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια. Επιπρόσθετα, το όραμα 2020 για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας θέτει τις προϋποθέσεις για τη δημιουργία της «πέμπτης ελευθερίας», δηλαδή, της ελευθερίας της γνώσης, καθώς και για την αντιμετώπιση των προκλήσεων μέσα από κοινές δράσεις.

Το νέο πλαίσιο για τη γεωργική έρευνα στην Ευρώπη καταγράφει τις νέες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η γεωργική έρευνα, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στη μεταβολή της γεωργικής δημογραφίας και της δομής των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, στον αντίκτυπο των σύγχρονων γεωργικών μεθόδων στην απασχόληση, στην εξέλιξη της κοινής γεωργικής πολιτικής και στους παγκόσμιους παράγοντες που επηρεάζουν τον Κλάδο. Έτσι, αναγνωρίζεται η ανάγκη: Α) συμβολής της γεωργικής έρευνας στην απόκτηση γνώσεων που καθιστούν δυνατή την πλήρη κατανόηση της αγροτικής ανάπτυξης, καθώς και των παραγόντων που διευκολύνουν ή παρεμποδίζουν την αειφόρο ανάπτυξη, Β) προώθησης νέων τεχνολογιών και καινοτομιών που χρειάζονται για την ανάπτυξη του γεωργικού τομέα, και Γ) διευκόλυνσης για την απόκτηση γνώσεων για την καλύτερη κατανόηση των δυναμικών της αγοράς. Οι κύριες δράσεις που προτείνονται αφορούν θέματα Κλιματικής Αλλαγής προκειμένου να μειωθούν οι αρνητικές επιπτώσεις και να διαφυλαχθούν οι υδάτινοι πόροι, το έδαφος και η βιοποικιλότητα, με απώτερο στόχο να στηριχθεί και να προωθηθεί μια πιο βιώσιμη γεωργία.

Η γεωργική έρευνα, που πριν μερικά χρόνια στην Κύπρο διεξαγόταν αποκλειστικά από το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών, αναμένεται να αποκτήσει νέα ώθηση με τη λειτουργία του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου και την αναγνώριση των πρώτων Ιδιωτικών Πανεπιστημίων. Οι πρωτοβουλίες της Ε.Ε. να ιδρύσει τα δίκτυα ERA-NET και να υιοθετήσει κοινές δράσεις αναμένεται ότι, θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση των κοινών προκλήσεων της γεωργικής έρευνας και της αγροτικής ανάπτυξης σε ευρωπαϊκό επίπεδο και ότι, θα έχουν θετικό αντίκτυπο και στην Κύπρο. Σε εθνικό επίπεδο οι Φορείς που δραστηριοποιούνται στη γεωργική έρευνα θα πρέπει να επιδιώξουν μεταξύ άλλων:

  • Την εμπλοκή τους σε πανευρωπαϊκά δίκτυα συνεργασίας (ERA-NET) με στόχο τη συμβολή τους σε έρευνα αιχμής και στην απόκτηση νέας γνώσης.
  • Την ενίσχυση των δεσμών μεταξύ γνώσης και καινοτομίας σε εθνικό επίπεδο με την αξιοποίηση του Εθνικού Αγροτικού Δικτύου.
  • Τη συνένωση δυνάμεων για τη δημιουργία κρίσιμης μάζας ερευνητών, υποδομής και καλύτερου συντονισμού της γεωργικής έρευνας που διεξάγεται στην Κύπρο.
  • Την εμπλοκή στην έρευνα των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας, με στόχο τη μετατροπή των ερευνητικών αποτελεσμάτων σε πρωτότυπες εφαρμογές ή προϊόντα.
  • Την εξεύρεση αποτελεσματικού τρόπου διάδοσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων στους τελικούς χρήστες με την αξιοποίηση των εφαρμογών και των  δυνατοτήτων της σύγχρονης τεχνολογίας.

Το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών συμμετέχει σε δύο προγράμματα ERA-NET και συγκεκριμένα στο ARIMNET (2008-2012) και στο RURAGRI (2009-2013). Επίσης συμμετέχει ως παρατηρητής στο ICT-AGRI.